PROGRAMMA 1 – FYSIEKE LEEFOMGEVING

Visie Fysieke leefomgeving

In Veenendaal is het gezond, duurzaam en veilig wonen, werken en leven. Veenendaal heeft de allure, voorzieningen en ontwikkelkracht van een stad en de vriendelijkheid van een dorp. Veenendaal staat voor een breed scala aan opgaven die allemaal ruimte vragen. De ruimte binnen onze gemeentegrens is beperkt. We maken een bewuste keuze voor de kwaliteit van de leefomgeving, om ook in de toekomst een aantrekkelijke woon-en werkgemeente te blijven. We zetten in op duurzaam, beter en slimmer inrichten van de leefomgeving, o.a. door inbreiding, met gebruik van innovatie, kennis en creativiteit. De Groei en Bloei van Veenendaal is een duurzame ontwikkeling van de stad. 

Thema’s Fysieke leefomgeving

I. Ruimtelijke ontwikkeling
II. Openbare Ruimte
III. Wijkgericht werken

Financiën Fysieke leefomgeving

Bedragen x € 1.000 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026
Baten 30.171 30.191 30.943 31.171
Lasten 40.218 40.614 39.535 40.619
Saldo programma (voor mutaties reserves) -10.047 -10.423 -8.592 -9.447
Beschikkingen 3.791 2.389 787 950
Stortingen 19 1.488 19 19
Saldo mutaties reserves 3.773 901 768 931
Saldo programma (na mutaties reserves) -6.274 -9.521 -7.824 -8.516

Actuele ontwikkelingen Fysieke leefomgeving

 

 

Thema I - Ruimtelijke ontwikkeling

Wonen
In Nederland is sprake van een wooncrisis. Er is een groot tekort aan woningen en dan met name in het betaalbare segment. Ook Veenendaal kent deze problematiek. Daarom wordt er op meerdere manieren getracht om deze problematiek zo snel mogelijk te verkleinen.
In 2022 is het nieuwe woonbeleid vastgesteld. Dit beleid vraagt in 2023 op enkele onderdelen een nadere uitwerking zoals het uitwerken en oprichten van een vereveningsfonds voor sociale woningbouw en de uitwerking van de regels en regie op het toevoegen van woningtype die Veenendaal nog mist. Ook de recente opgave om per gemeente 30% sociale huurwoningen te hebben vraagt de komende jaren om afstemming met alle partijen op de regionale woningmarkt. Met de woonvisie, en daarmee de woonzorganalyse en de woonzorgladder, zetten wij stappen om voldoende levensloop- en zorggeschikte woningen te realiseren. Hiermee dragen we bij aan het langer of het weer zelfstandig wonen in de eigen woning of wijk. De woonzorgladder brengt wat betreft de geestelijke gezondheidszorg de behoefte aan bijzondere woonvormen in beeld. Dit sluit aan op het scheiden van wonen en zorg en de ambulantiseringsbeweging die zichtbaar is in de ouderen-, gehandicapten-, en geestelijke gezondheidszorg.
Om de doorstroming te bevorderen wijzen wij woningen met voorrang toe aan specifieke doelgroepen en werken we aan doorstromingsregelingen. Zo wijzen we 50% van de sociale koopwoningen toe aan doorstromers uit de sociale huur en – zodra dit juridisch mogelijk is – wordt van de goedkope koopwoningen 50% in de eerste twee maanden nadat het beschikbaar komt alleen aan inwoners uit Veenendaal aangeboden.
Om onze doelen te realiseren is in 2023 meer inzet zowel op strategisch- als bovenlokaal niveau nodig. Denk hierbij aan de regionale Woondeals, diverse provinciale overlegtafels en landelijke afspraken over woningbouwlocaties. In de uitvoering is er een structurele toename  van de uitvoerende taken, zoals voor urgentieaanvragen en leningen voor  starters-, blijvers- en duurzaamheidsmaatregelen. De hiervoor benodigde middelen zijn opgenomen in de begroting.
In 2023 starten we een pilot met een verhuiscoach/makelaar.  Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de ambities uit de woonvisie ten aanzien van het huisvesten van kwetsbare inwoners en doorstroming op de woningmarkt. 

Invoering Omgevingswet 
De eerste kamer heeft een motie aangenomen die oproept om vast te houden aan 1 januari 2023 als invoeringsdatum. Het kabinet heeft als voornemen om in november hierover een definitief besluit te nemen. De gemeente werkt ondertussen door aan de implementatie van de Omgevingswet, opdat de gemeentelijke organisatie op 1 januari 2023 gereed is. Gezien de ontwikkelingen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) bestaat de kans dat de invoering alsnog wordt uitgesteld. Dit monitort de VNG aan de hand van Indringende Keten Testen (IKT's). De gemeente Veenendaal neemt actief deel aan deze IKT's, opdat de Minister een verantwoord standpunt kan innemen over het al dan niet per 1 januari invoeren van de Omgevingswet.
Met een vastgestelde Omgevingsvisie, het Omgevingsplan deel I, processen en het opstellen van toepasbare regels is Veenendaal één van de koplopers in de voorbereiding. Desalniettemin vraagt de voorbereiding in 2022 en de daadwerkelijke invoering in 2023 veel van de ambtelijke organisatie. Het programma Invoering Omgevingswet heeft de opdracht om samen met de lijnorganisatie de implementatie te realiseren.

Energieneutraal Veenendaal
Voor het jaar 2023 voorzien we dat de budgetten voor het Programma Energieneutraal Veenendaal toereikend zijn. Op een aantal thema’s zien we wel ontwikkelingen:  
Voor o.a. het isoleren van objecten is veelal een ontheffing op grond van de Wet Natuurbescherming vereist. Het aanvragen van een ontheffing vraagt om een onderzoek en  kent een lange proceduretijd. Om dit proces te versnellen en toch aan de wettelijke bepalingen te voldoen wordt er een Soortenmanagementplan (SMP) opgesteld.  Na vaststellen van dit SMP zal ook duidelijk zijn of voor de uitvoering van maatregelen extra middelen nodig zijn
Sinds het najaar van 2021 wordt Veenendaal steeds meer geconfronteerd met beperkingen op het elektriciteitsnet. Dit heeft ook effect op de mogelijkheden om duurzaamheidsprojecten (zoals zon op dak en elektrificatie van mobiliteit en productie) te realiseren.
De gemeente Veenendaal is met Vitens en de provincie Utrecht in overleg over het verdiepen van de drinkwaterwinning in Veenendaal. Hierdoor zouden mogelijkheden voor het toepassen van bodemwarmte in het centrum van Veenendaal aanzienlijk toenemen, terwijl bescherming van de drinkwaterwinning gewaarborgd blijft. 
Er wordt onderzoek gedaan naar de toepassing van waterstofwinning en -opslag bij IW4, Wijkservice en ACV. In deze fase van de energietransitie is waterstof nog een relatief dure techniek, waardoor naar verwachting extra investeringen nodig zijn in het vastgoed en wagenpark om dit project te realiseren. 
Het aantal elektrische voertuigen, en daarbij de vraag naar laadvoorzieningen in de openbare ruimte neemt toe. Het faciliteren van de aanvragen van deze laadpalen vergt de komende jaren steeds meer capaciteit. 

Herstructurering Franse Gat
De gebiedsvisie voor het Franse Gat vormt het kader waarbinnen de gemeente samen met Veenvesters aan de slag is gegaan met de herstructurering van de wijk. In 2023 wordt gestart met de uitvoering van het zuidelijk deel, te beginnen met de Heemskerkstraat. De kosten voor de herinrichting van de openbare ruimte zijn in deze begroting verwerkt. In de  Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en Veenvesters zijn afspraken gemaakt over de wijze van samenwerking en het kostenverhaal van de ontwikkeling.

Thema II - Openbare ruimte

Duurzaam bouwen en beheren
In 2023 zetten wij volop in op het circulair en duurzaam inrichten van de openbare ruimte. In elke aanbesteding zal er de nadruk op komen te liggen om met duurzame en circulaire oplossingen te komen. Circulair inrichten vraagt ook om een andere kijk op het proces, om maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap. De focus ligt niet meer op korte termijn en de laagste prijs, maar op de lange termijn en het behouden van de waarde. Op een hoogwaardige herbruikbaarheid van materialen en om veranderingen in de gehele keten van het eerste idee tot beheren of gebruiken  
Daarom is het belangrijk om in 2023 de basis te leggen voor het maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap. Een basis met als inzet een optimale toepassing van de beschikbare technieken en herbruikbare materialen. Dat zal zeker in de eerste jaren extra financiële middelen, inzet en tijd vragen. Een inzet die we op termijn zullen terugverdienen.  

Dit vraagt ook om binnen de openbare ruimte de komende periode de uitdaging om ruimte te vinden voor de (wettelijke en gemeentelijke) duurzame ambities, de onder- en bovengrondse infrastructuur, terwijl tegelijkertijd ruimte gevonden moet worden voor de door de Veense groeiambities stijgende mobiliteitsdruk. In het OPOR, dat in 2021 is vastgesteld, is een eerste aanzet gegeven voor een prioritering die moet worden gemaakt binnen de verschillende functies van de openbare ruimte. Om goede afgewogen, onderbouwde en toekomstgerichte keuzes te kunnen maken is het noodzakelijk (en efficiënt) om meer data te verzamelen en deze data te verwerken in bruikbare informatie. Wij doen dat onder meer in het kader van de Data top 15 (onder andere informatie over parkeren (statisch en dynamisch), incidenten, verkeersregelinstallaties, dit doen wij samen met Foodvalley), maar ook breder, bijvoorbeeld op het gebied van boomkroonprojecties, parkeerdruk, onderzoek naar de verdeling van modaliteiten (auto/fiets/wandelen). 

Thema I – Ruimtelijke ontwikkeling

Algemeen Ruimtelijke ontwikkeling

Veenendaal heeft een woningbehoefte van 11.000 woningen tot 2040. Het afgelopen jaar is het gelukt om extra ruimte voor toekomstige woningbouw te creëren zoals in het Ambacht en de Tuinstraat. Fysiek zijn de gemeentegrenzen bereikt en het is ondanks deze nieuwe plannen noodzakelijk extra ruimte te vinden. Daarnaast is het uitgangspunt voor de toekomstige ontwikkeling dat de goede balans tussen wonen, werken en de kwaliteit van de leefomgeving behouden blijft. Met als extra uitdaging de implementatie van duurzaamheidsambities rond energie, klimaat en circulariteit. De duurzame ontwikkeling van Veenendaal gaat daarmee verder dan de gemeentegrenzen en vraagt een goede samenwerking met de regio en een wendbare overheid  met ondernemerschap die opereert als partner in de samenleving).
  
De Groei & Bloei van Veenendaal is niet alleen een ruimtelijk vraagstuk maar ook een financieel vraagstuk. Ruimtelijke keuzen die de komende tijd gemaakt zullen worden hebben effect op de grondexploitaties, en zijn afhankelijk van de beschikbaarheid van investeringsfondsen in combinatie met gemeentelijke co-financiering vanuit de gemeentebegroting. Naar verwachting zal hulp van het rijk en de provincie nodig zijn om de gevraagde landelijke- regionale- en lokale ambities waar te kunnen maken. Dit vraagt om een goed bestuurlijk- en ambtelijk netwerk.

Om de ontwikkelingen van Veenendaal, duurzaam en in samenhang met de overige activiteiten in de fysieke leefomgeving, te kunnen realiseren is een integrale aanpak nodig. De oplossing voor het grote tekort aan woningen in Nederland en ingrijpende landelijke ambities op het vlak van duurzaamheid vraagt fysieke ruimte. Voor de invulling wordt in eerste instantie ingezet op het maximaal benutten van ‘inbreidingsruimte’ binnen de gemeentegrenzen, zonder kwaliteitsverlies van de leefomgeving. Vervolgens kan ruimte worden gezocht buiten de bestaande bebouwde kom. Hiervoor loopt op dit moment in samenspraak met de regio, provincies en rijk, de Verstedelijkingsstrategie. Deze  noodzaak wordt nog eens benadrukt door de grote opgave die warmte- en energietransitie van de gemeente vraagt. Het Klimaatakkoord en de opdracht die daarin aan de gemeenten is gegeven, vergt een intensief traject om de doelen te kunnen halen.

Voor uitvoering van het terugbrengen van de CO2-emissies wordt een bijdrage vanuit het rijk ontvangen. Voor de transitie naar een circulaire samenleving en de inrichting van de klimaatbestendige leefomgeving kan slechts in beperkte een beroep op een bijdrage vanuit het rijk worden gedaan. Voor die onderdelen zullen de extra moeten worden verdisconteerd in de uitvoering van de activiteiten en de komende jaren nog kostenverhogend werken. Met een uitvoeringsimpuls voor circulariteit en voor de klimaatbestendige leefomgeving zullen we de komende periode een belangrijke stap zetten om op de langere termijn de uitvoering van deze duurzaamheidssporen vorm te geven. Ook het inzetten op het maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap, waarin bouwen met een toekomstige materiaalwaarde, een circulaire financiering, milieurendement en het Total Cost of Ownership de norm wordt, zal hieraan een belangrijke bijdrage leveren. 

Wat willen we bereiken?

I.a. In regionaal verband de versterking van de woonfunctie in Veenendaal vormgeven (verstedelijkingsstrategie).

Wat gaan we daarvoor doen?

I.b. Uitvoering geven aan de vraagstukken stikstofreductie en natuurherstel, in De (blauwe) hellen en samen met de regio voor het gebiedsproces Binnenveld.

Wat gaan we daarvoor doen?

I.c. Het realiseren van voldoende betaalbare en geschikte woningen, zodat het woningaanbod aansluit bij de behoefte van onze inwoners (cf. vastgestelde woonvisie).

Wat gaan we daarvoor doen?

I.d. Als uitvoering van de door de raad vastgestelde cultuurvisie, zet Veenendaal meer in op het behouden van het cultuurhistorisch erfgoed.

Wat gaan we daarvoor doen?

I.e. Veenendaal gaat verspilling van grondstoffen tegen, zet zich in voor het waardebehoud van grondstoffen en materialen en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het beperken van broeikasgasemissies.

Wat gaan we daarvoor doen?

I.f. Veenendaal is in 2050 een energieneutrale gemeente, die hernieuwbare energie gebruikt en klimaatneutraal (CO2-emissieloos) is. Groenpoort realiseren we als energieneutrale wijk.

Wat gaan we daarvoor doen?

I.g. De negatieve gevolgen van netcongestie te beperken door samen met de bedrijven te zoeken naar alle mogelijk oplossingen om de negatieve effecten van de congestie te verminderen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Verbonden partijen Ruimtelijke ontwikkelingen

De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema:

  • Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU);
  • Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-Oost BV (OVO).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Ruimtelijke ontwikkelingen

Naam beleidsstuk Wanneer vastgesteld
Transitievisie Warmte 1.0 16-12-2021
Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 16-12-2021
Regionale Energiestrategie Foodvalley 1.0 28-6-2021
Woonvisie Veenendaal 2022-2025 23-6-2022

Taakvelden thema Ruimtelijke ontwikkeling

Taakveld (bedragen x € 1.000) B/L Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026
5.5 Cultureel erfgoed Baten -1 -1 -1 -1
Lasten 157 157 157 157
Totaal 5.5 Cultureel erfgoed 156 156 156 156
8.1 Ruimtelijke ordening Baten -74 -74 -74 -74
Lasten 270 270 270 270
Totaal 8.1 Ruimtelijke ordening 196 196 196 196
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Baten -7.626 -8.063 -8.063 -8.063
Lasten 7.626 8.063 8.063 8.063
Totaal 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 0 0 0 0
8.3 Wonen en bouwen Baten -3.152 -1.981 -1.981 -1.981
Lasten 2.603 2.212 743 643
Totaal 8.3 Wonen en bouwen -549 230 -1.239 -1.339
Totaal Thema Ruimtelijke ontwikkeling -197 582 -887 -987

Thema II – Openbare Ruimte

Algemeen Openbare ruimte

De openbare ruimte van Veenendaal is schoon, heel, duurzaam, toegankelijk en veilig en nodigt uit tot spelen en ontmoeten voor alle leeftijden. 
Wij doen dit wijkgericht, via de BOSS-aanpak, waarbij we samen met de bewoners plannen maken voor de inrichting van een buurt, houden rekening met ‘ommetjes’, ruimte voor jonge kinderen en jongeren en groen. Duurzaamheid, het vergroten van de biodiversiteit en klimaatadaptatie maken onlosmakelijk onderdeel uit van onze werkzaamheden in de openbare ruimte. 

Mobiliteit
In 2023 komt er een uitvoeringsplan mobiliteit, Dit plan geeft kaders voor de toekomstige, op de duurzame mobiliteit afgestemde infrastructuur. Er is aandacht voor het wandelen, fietsen, openbaar vervoer en de (deel)auto en voor het beslag op de schaarse openbare ruimte. We moeten werken met onze partners binnen Foodvalley, om te zorgen voor een goed openbaarvervoersnetwerk. Dit doen we onder andere door als regio samen te werken aan de TBOV2040 en de intercitystatus van Veenendaal – De Klomp te blijven benadrukken. Ook voor de  goede fietsverbindingen, het realiseren van snelfietsroutes naar de omliggende dorpen en steden en een autoluw Binnenveld is samenwerken noodzakelijk.
Binnen Veenendaal zetten wij in op verbetering van de fietsinfrastructuur, onder andere bij de reconstructie van de Ambachtsstraat en de Boslaan. Daarnaast willen wij inzetten op een verhoging van de verkeersveiligheid. Wij maken hierbij optimaal gebruik van de subsidiemogelijkheden in het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. 

Afvalinzameling
De afvalinzameling draagt bij aan de doelstellingen voor een circulaire economie (van afval naar grondstof) en richt zich de komende periode met name op de ‘witte vlekken’ in Veenendaal, hier willen we door gerichte communicatie en extra investeringen overlast beperken en een beter resultaat halen.  

Klimaatbestendige leefomgeving 
In 2050 moet Veenendaal een circulaire, klimaatadaptieve en waterrobuuste gemeente zijn. Een gemeente die klaar is voor lange droge perioden, heftige regenval en grote hitte. Dit betekent dat wij binnen al onze ambities op het gebied van woningbouw, ruimte maken voor meer groen en meer water. Dit doen wij steeds meer in provinciaal of regionaal verband, onder andere door samen met het waterschap Vallei en Veluwe de provincie Utrecht te werken aan het programma Groen Groeit mee of in de inspanningen via het Platform Water Vallei en Eem. Via dit programma zetten de provincie, gemeenten en waterschappen zich in voor de toekomstige ontwikkeling van groen en het beheer ervan, op zo’n manier dat de groene ruimte meegroeit met de toenemende behoefte aan recreatieruimte en natuur.

Wat willen we bereiken?

II.a. Een toekomstbestendige leefomgeving waarin het goed wonen en verblijven is.

Wat gaan we daarvoor doen?

II.b. Een actueel integraal groenbeleid met een duidelijke visie op de hoofdgroenstructuur van Veenendaal.

Wat gaan we daarvoor doen?

II.c. Om de leefbaarheid, de economie te borgen en de groei van Veenendaal mogelijk te maken een visie op de duurzame mobiliteit, de bereikbaarheid van en de verkeersveiligheid in Veenendaal met een integraal uitvoeringsplan

Wat gaan we daarvoor doen?

II.d. Veenendaal wil zich inzetten voor het waarde behoud van grondstoffen en materialen door het vrijkomende ‘huishoudelijke afval’ op een doelmatige wijze in te zamelen en zo weer in te zetten als grondstof.

Wat gaan we daarvoor doen?

II.e. Veenendaal bereidt zich voor op de klimaatverandering en is in 2050 klimaatadaptief en waterrobuust.

Wat gaan we daarvoor doen?

Verbonden partijen Openbare ruimte

De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema:

  • Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV);
  • Gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Openbare ruimte

Naam beleidsstuk Wanneer vastgesteld
Omgevingsvisie dec-2020
Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 25-11-2021
Notitie parkeernormen Veenendaal 2020 26-11-2020
Laadvisie en plankaart (uitvoeringsbeleid)
Beleidsplan Huishoudelijk Afval 2022-2025 16-9-2021

Taakvelden thema Openbare ruimte

 

 

Taakveld (bedragen x € 1.000) B/L Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Baten -114 -114 -114 -114
Lasten 244 243 244 243
Totaal 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 130 129 129 129
0.63 Parkeerbelasting Baten -2.672 -2.612 -2.598 -2.335
Totaal 0.63 Parkeerbelasting -2.672 -2.612 -2.598 -2.335
2.1 Verkeer en vervoer Baten -411 -412 -412 -412
Lasten 8.399 8.575 8.488 9.740
Totaal 2.1 Verkeer en vervoer 7.988 8.164 8.077 9.328
2.2 Parkeren Lasten 2.430 2.432 2.433 2.271
Totaal 2.2 Parkeren 2.430 2.432 2.433 2.271
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Baten -30 -30 -30 -30
Lasten 1 1 1 1
Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur -29 -29 -29 -29
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Baten -4 -4 -4 -4
Lasten 4.024 4.064 3.921 3.927
Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 4.020 4.060 3.917 3.922
7.2 Riolering Baten -3.706 -3.794 -3.794 -3.794
Lasten 2.763 2.778 2.908 2.916
Totaal 7.2 Riolering -944 -1.016 -886 -878
7.3 Afval Baten -9.582 -10.328 -11.094 -11.586
Lasten 7.492 7.914 8.361 8.824
Totaal 7.3 Afval -2.090 -2.414 -2.733 -2.762
7.4 Milieubeheer Lasten 2.085 2.001 2.002 1.582
Totaal 7.4 Milieubeheer 2.085 2.001 2.002 1.582
7.5 Begraafplaatsen en crematoria Baten -992 -971 -971 -971
Lasten 740 772 813 852
Totaal 7.5 Begraafplaatsen en crematoria -252 -199 -158 -119
Totaal Thema Openbare ruimte 10.666 10.516 10.153 11.109

Thema III – Wijkgericht werken

Taakvelden thema Wijkgericht werken

Taakveld (bedragen x € 1.000) B/L Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Baten -1.806 -1.806 -1.806 -1.806
Lasten 1.383 1.130 1.132 1.131
Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie -423 -676 -674 -675
Totaal Thema Wijkgericht werken -423 -676 -674 -675

Lasten vanuit groslijst

Onderstaand vindt u per thema uit het raadsakkoord een overzicht van de bedragen uit de groslijst.

Thema raadsakkoord (bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025 2026
Cultuur en evenementen 19 19 19 19
Energie en duurzaamheid 445 345 345
Mobiliteit 200 200 200 100
Openbare ruimte en groen 686 466 301 251
Wonen 270 270 200 100
Overige 250
Totaal 1.870 1.300 1.065 470