B. PARAGRAFEN

De weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit bedraagt eind 2025 circa € 48 miljoen (2024: € 38,7 miljoen). Hiervan is € 8 miljoen structureel van aard. 

Risico’s.

In 2025 is het gemeentelijke risicomanagement herijkt. Risico’s worden periodiek geïnventariseerd. Daarnaast wordt op verschillende niveaus binnen de organisatie de dialoog gevoerd over risico’s en de te nemen beheersmaatregelen. De informatie die hierbij wordt verzameld vormt de basis voor de risicoclassificatie.

De score van een risico wordt bepaald op basis van kans (%) × financieel gevolg (bedrag). Dit resulteert in een bruto-risicoscore. Na het treffen van maatregelen neemt de kans en/of het financieel gevolg van een risico af. Op basis hiervan wordt de netto-risicoscore c.q. risicobedrag berekend.

In de hiernavolgende tabel is een overzicht opgenomen (van de ontwikkeling) van de belangrijkste risico’s. 

Conform de stellige uitspraak van de commissie BBV kijken we niet alleen terug op de ontwikkeling van het risico in het afgelopen jaar maar ook naar de actualiteit bij opstelling, mede in relatie tot de weergave in de begroting 2025.

Toelichting op de risico's

1. Sociaal Domein:  Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor Jeugdzorg en de WMO, waardoor het sociaal domein een hoog risicoprofiel kent. De vraag naar jeugdhulp blijft stijgen, vooral door hogere kosten per cliënt en toenemende problematiek zoals complexe echtscheidingen en afnemend mentaal welbevinden van jongeren. Hierdoor blijft het risico op budgetoverschrijdingen groot.

In de Kadernota 2026–2029 is besloten het financieel kader voor jeugdzorg niet te verhogen. De taakstelling bedraagt circa € 2,7 miljoen in 2026–2027 en € 4,7 miljoen vanaf 2028. Voor het maximale risicoprofiel wordt ervan uitgegaan dat deze bedragen niet worden gerealiseerd of worden ingehaald door autonome kostenstijgingen.

De eerste voortgangsrapportage 2025 heeft een extra kostenstijging van € 1,9 miljoen laten zien, wat naar verwachting doorwerkt in 2026 en verder. Hierdoor wordt het risicoprofiel verhoogd naar € 6,6 miljoen. Inclusief het risico op lagere rijksvergoeding (€ 0,9 miljoen) komt het totale structurele risico voor jeugdzorg uit op € 7,5 miljoen.

Het risico voor de WMO wordt geraamd op € 0,5 miljoen structureel. Totaal Jeugdzorg en WMO is dan € 8 miljoen. Bij een kans van 70% komen we dan uit op € 5,6 miljoen.  Dit is € 3,9 miljoen extra in vergelijking met de begroting 2025.

2. Bij grote projecten blijkt de gebruikelijke indexering vaak onvoldoende door arbeidsmarktkrapte en grondstoffentekorten. Hierdoor kunnen in de uitvoering aanzienlijke meerkosten ontstaan waarvoor geen budget is opgenomen. Hiervoor is een bedrag geraamd van € 3,2 miljoen. Omdat in de begroting 2025 geen bedrag was geraamd betreft een extra verhoging.

3. Risico BUIG (bundeling uitkeringen inkomensvoorzieningen gemeenten). Veenendaal ontvangt als voordeelgemeente meer BUIG-budget dan we nodig hebben. € 2 miljoen van het BUIG budget wordt ingezet in de algemene middelen. Bij stijgende werkloosheid kan het aantal bijstandsuitkeringen toenemen, waardoor het budget tekortschiet. Pas bij een overschrijding van minimaal 5% komt de vangnetregeling van het Rijk in beeld, waardoor Veenendaal eventuele tekorten eerst zelf moet opvangen. In 2025 is dit risico bij de evaluatie verlaagd met € 0,1 miljoen tot € 0,7 miljoen.

4. Renteontwikkeling
Op dit moment is de onzekerheid over de toekomstige economische ontwikkeling groot. Dit is het gevolg van de geopolitieke spanningen die van grote invloed zijn op de economie. Met het oog hierop loopt de gemeente voor het aantrekken van nieuwe leningen een renterisico. Anderzijds is de inflatie teruggelopen en heeft de Europese Centrale Bank de korte rente verlaagd. Al met al heeft dit ertoe geleid dat het rente risico verlaagd is tot € 0,4 miljoen omdat het lenen van korte middelen een goede beheersmaatregel is om tijdelijk renteschommelingen op te kunnen vangen is.  

5. Netcongestie remt bedrijfsontwikkeling en woningbouw en leidt mogelijk tot extra kosten bij warmtenetten door tijdelijke maatregelen. Het risico wordt geraamd op 0,5 miljoen met een kans van 90%.

6. Fiscale risico's
Bij de toepassing van de belasting - wetgeving (BTW, BCF, Loonheffing (met name WKR) etc.) kunnen verschillen van inzicht en/of interpretatie ontstaan, of kunnen de regels onjuist worden toegepast. Dit kan leiden tot een naheffing van de zijde van de fiscus. In 2025 is hard gewerkt aan dit risico waardoor het risico is gedaald met € 0,6 miljoen.

7.Risico wet DBA. Bij een onjuiste beoordeling van een arbeidsrelatie door de gemeente bij ZZP-ers bestaat het risico dat de belastingdienst een naheffing oplegt.  Sinds eind 2024 hebben we stevig ingezet op het inpassen van inzet binnen betreffende regelgeving en afbouw van het overige. Ondanks dat  de huidige minister heeft aangegeven de regelgeving realistischer in te willen gaan vullen bestaat het risico dat over de afbouwperiode bepaalde inhuur nog niet voldeed. Mede gezien dat onze inhuur grotendeels via een broker loopt is het risico ingeschat op € 0,5 miljoen.

8. Vanaf 2026 stapt de gemeente over op een nieuwe indexatiesystematiek voor gesubsidieerde instellingen, in lijn met het gemeentefonds. Hierdoor kunnen financiële problemen ontstaan zodat instellingen mogelijk extra subsidie moeten aanvragen. Omdat van deze instellingen wordt verwacht dat zij eerst binnen de eigen organisatie zoeken naar aanpassingen is het risico gedaald met € 0,8 miljoen naar € 0,2 miljoen.

9. Cyberrisico's

Er is een kans dat wij worden geconfronteerd met een cyberincident, zoals een hack, ransomware aanval of inbraak. Wij kunnen dit, ondanks getroffen beheersmaatregelen, niet helemaal voorkomen. De dreigingsbeelden van Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) blijven hoog vanuit criminaliteit en ook vanuit statelijke actoren. Onze inzet is bedoeld om de kans dat een cyberincident gebeurt te verminderen en de impact bij een incident te beperken. Het betreft een nieuw risico voor een bedrag van € 0,2 miljoen. Dit bedrag is mede gebaseerd op de kans/frequentie dat grote incidenten zich voordoen over een langere periode kleiner is dan kleine incidenten waardoor per saldo een relatief laag bedrag resteert.

10. Restrisico's. 
In 2025 zijn alleen de tien grootste risico’s opgenomen; kleinere restrisico’s zijn niet gepresenteerd maar beïnvloeden wel het totale risicobedrag. Voor een goede vergelijking met de begroting 2025 is het effect alsnog berekend en toegevoegd.

Vergelijking incidentele / structurele risico’s – incidentele / structurele weerstandscapaciteit
Op dit moment is er voor € 11 miljoen aan incidentele risico’s aanwezig. De weerstandscapaciteit met een incidenteel karakter bedraagt € 40 miljoen. De structurele risico’s komen uit op € 5,6 miljoen. De structurele weerstandscapaciteit komt uit op € 8 miljoen. Al met al is er een goede balans tussen incidentele / structurele risico’s en incidentele / structurele weerstandscapaciteit.

Weerstandsvermogen

Om op een verantwoorde manier met risico’s om te gaan, is het noodzakelijk om voldoende financiële buffer aan te houden. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio, berekend als:

Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit = €  48 miljoen / €  16,6 miljoen = 2,9. 

Een ratio van 2,9 (was 3,0 in 2024) duidt erop dat er voldoende zekerheid is dat de geïdentificeerde risico’s kunnen worden opgevangen met de beschikbare middelen. Dit biedt een solide basis voor het huidige risicoprofiel, waarbij ook rekening is gehouden met restrisico’s en de verdere ontwikkeling van de risicosystematiek in 2026.

Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle lagen verstrekte leningen 
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie aan over het effect van de rentelasten en aflossingen ten opzichte van de exploitatie. Om duidelijk te maken wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dat betekent voor de schuldenlast, wordt de netto schuldquote berekend op basis van inclusief en exclusief doorgeleende gelden. Een netto-schuldquote tot 90% kan worden beschouwd als goed. Het gemeenschappelijke financieel toezicht kader (GTK 2020) van de Provincie geeft als signaleringswaarde minst risicovol bij bovengenoemde schuldquote van 53% (bron GTK: minst risicovol schuldquote <90%). In 2025 zien we dat de netto schuldquote gelijk blijft  op 53%.  Dit is veel gunstiger dan geraamd. In 2025 zijn veel minder middelen aangetrokken dan op basis van het het meerjareninvesteringsplan is ingeschat, waardoor de er een verschuiving plaatsvindt naar latere jaren. Uiteindelijk bereikt de schuldquote zeker de geraamde hoogte.

De solvabiliteitsratio 
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het gemeenschappelijke financieel toezicht kader (GTK 2020) van de Provincie geeft als signaleringswaarde neutraal bij een solvabiliteitratio van 35% (bron GTK: neutraal solvabiliteitratio 20%-50%).  Ook de solvabiliteitsratio vertoont een gunstig beeld. De verklaring hiervoor is eveneens de onderuitputting bij de investeringen.

Grondexploitatie 
Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De grondexploitatie heeft met 11% een steeds belangrijker aandeel  in de financiële exploitatie van de gemeente Veenendaal en loopt behoorlijk op ten opzichte van de begroting 2025.  Dit is het gevolg  de uitbreiding van het volume aan projecten.

Structurele exploitatieruimte 
Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten. Het berekende kengetal van 1,5 wordt als neutraal beoordeeld. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2027-2030 wordt het kengetal opnieuw bepaald, waarbij we als uitgangspunt hanteren dat het kengetal minimaal neutraal is.

Belastingcapaciteit 
De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing. Globaal kan een belastingcapaciteit tot 100% als goed worden beoordeeld, een capaciteit tussen 100% en 110% als matig, en een capaciteit hoger dan 110% als onvoldoende. De belastingcapaciteit van de gemeente Veenendaal van 85% (was 85% in 2024) wordt daarom als goed beoordeeld. 

Omschrijving (toelichting)

Algemeen beleidskader
Het beheer van de openbare buitenruimte en riolering staat beschreven in het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 2022-2026 (OPOR).
In 2025 is het beheer van de kapitaalgoederen uitgevoerd zoals vastgelegd in de vastgestelde beheer- en beleidsplannen. De doelstelling voor het beheer van de openbare ruimte ligt volgens het vastgestelde OPOR op A-niveau voor de winkelcentra en begraafplaatsen (conform CROW-beeldsystematiek) en voor de overige delen van Veenendaal op B-niveau. Belangrijke items hierin zijn natuur, duurzaamheid, participatie, bereikbaarheid, social return en klimaatadaptatie. Kapitaalgoederen die aan het einde van de technische of maatschappelijke levensduur zijn, worden gereconstrueerd. Hierbij wordt integraal gekeken of er noodzakelijke aanpassingen of vervangingen nodig zijn aan de wegen, riolering, groenvoorzieningen, technische installaties, verkeersregelinstallaties en openbare verlichting. Door de integrale werkwijze worden kapitaalvernietiging en het ontstaan van onveilige situaties voorkomen. Met gerichte en integrale programmering van het groot onderhoud en vervanging in de openbare ruimte worden de beschikbare middelen zo goed en efficiënt mogelijk ingezet.

Omschrijving (toelichting)

Algemene ontwikkelingen

Onderzoek naar overname groenbeheer op bedrijventerreinen voltooid
Tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2025-2028 heeft de raad verzocht om te onderzoeken of bedrijven een bijdrage kunnen leveren aan het beheer van groen op rotondes en op de bedrijventerreinen zelf. In 2025 is dit idee samen met de BOV (Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal) uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in het oprichten van een nieuwe stichting Voorzieningen Bedrijfsparken Veenendaal (SVBV). Met de SVBV is een overeenkomst afgesloten om het openbare groen op de bedrijventerreinen voor een periode van 10 jaar te onderhouden. Daarnaast is afgesproken dat deze stichting het bestaande traditionele groen gaat omvormen naar natuurrijk groen om daarmee de doelstellingen van de raad ten aanzien van onder andere biodiversiteit ook op de bedrijventerreinen te realiseren. Vanuit de BOV wordt 50% van de omvormingsmaatregelen gefinancierd. Daarnaast worden bedrijven actief gestimuleerd om het groen voor hun bedrijfspand te ‘adopteren’ en te upgraden naar hoogwaardig groen. Tot slot zijn in 2025 een tweetal rotondes geadopteerd door Veenendaalse bedrijven en zijn er concrete plannen om dit in 2026 uit te breiden. Zo is er een mooie samenwerking ontstaan tussen gemeente en het bedrijfsleven.

Transitie naar natuurrijk groen
In lijn met het OPOR is uitvoering gegeven aan de wens naar meer biodiversiteit door onder andere grasvelden om te vormen naar kruidenrijk gras. Ook zijn op diverse plaatsen stinzebollen aangeplant in de kruidenrijke bermen. Hierdoor zijn de bermen voor een lange periode een voedselbron voor talloze insecten, waar het hele ecosysteem van profiteert. Ook maakt het strakke beeld plaats voor een afwisselend, informeel en meer kleurrijk geheel. Een groot deel van het openbaar groen in Veenendaal bestaat nog uit frequent gemaaid gras met nauwelijks waarde voor de natuur. Het omvormen van deze grasvelden naar kruidenrijke vegetaties heeft de hoogste prioriteit, omdat hiermee de meeste winst te behalen is voor de biodiversiteit en de natuur. Daarna gaan we aan de slag met vogelbosjes, poelen, etc. Over deze ontwikkeling is de raad geïnformeerd tijdens een beeldvormende avond op 8 mei 2025.

Reiniging en Inspectie van de riolering
In  2026 is de vierjarige overeenkomst voor het reinigen en inspecteren van de hoofdriolering afgerond. We hebben in deze periode 80 km van de vuilwaterriolering onderzocht. Dit komt overeen met ca. 33% van het Veenendaalse areaal aan vuilwaterriolering.  De onderzoeksresultaten geven ons actueel inzicht in de toestand van het riool en geeft richting aan de benodigde verbeteringen.

Meerjarig onderhoud Civiele kunstwerken
In 2025 heeft een aanbesteding van het meerjarig onderhoud aan het areaal van civiele kunstwerken plaatsgevonden. Het areaal bestaat momenteel uit 160 objecten. Uitgangspunt van de overeenkomst is dat er integraal en door het uitvoeren van inspecties, risico gestuurd wordt gewerkt waarbij aantoonbaar aan de gestelde (technische) eisen van de gemeente wordt voldaan. De looptijd van de overeenkomst bedraagt 10 jaar, een initiële eerste periode met aansluitend twee optionele perioden. Met dit contract wordt een verbeterslag gemaakt in het assetmanagement van de kunstwerken inclusief inpassing van duurzaamheidsaspecten.

Buurtvisiekaart
In 2025 is data verzameld over de Schepenbuurt. De bestaande inrichting van de openbare ruimte is gecombineerd met gegevens over parkeren, hittestress, wateroverlast, ongevallen en meldingen openbare ruimte. Dit heeft geresulteerd in een buurtanalysekaart. Aan de hand van deze buurtanalyse wordt een projectopdracht opgesteld voor de reconstructie van de Schepenbuurt.

Projecten openbare ruimte
In 2025 zijn onder andere de volgende reconstructies en grootonderhoud projecten in voorbereiding, uitgevoerd en/of in uitvoering.

Beheer- en klimaatbewust ontwerpen
Adviseurs en beheerders met groenkennis worden steeds vaker aan de voorkant bij de planvorming betrokken. Dit is zichtbaar in de praktijk, te denken valt bijvoorbeeld aan de nieuwbouw in Veenderij en Groenpoort, gebiedsontwikkeling in het Franse Gat en de reconstructie van wijk De Pol en Dragonder Noord. In deze plannen komt er meer en duurzaam groen terug. Dit is niet altijd direct zichtbaar, zoals de speciale ondergrondse groeiplaatsen voor bomen onder parkeervakken. Deze maatregelen zorgen er wel voor dat de bomen duurzaam oud kunnen worden en er over 50 jaar nog staan. Daarnaast zijn er meer groene parkeervakken en verschillende vormen van waterberging in de projecten gerealiseerd.

Buurtaanpak en het project Gezonde Buurten
In de buurtaanpak wordt de buurt opgeknapt. We vormen (een deel van) speelplekken om naar BOSS-locaties en we leggen BOSS-routes en ontmoetingsplekken aan. Waar nodig renoveren we groen en herstellen we boomstructuren. Ook kijken we naar locaties om te vergroenen. Straatwerk wordt recht gelegd en wortelopdruk zo veel mogelijk weggenomen. Bebording wordt in orde gebracht en straatkolken worden waar nodig hersteld of vervangen. Ook worden blindegeleidetegels aangebracht op hoofdroutes om de toegankelijkheid te verbeteren. Tot slot wordt aandacht besteed aan de veiligheid van schoolomgevingen. Na realisatie kan de buurt er weer minimaal 7 jaar tegenaan zonder dat grootschalige ingrepen nodig zijn. Het streven is om iedere 7 à 8 jaar in een buurt terug te komen.

In 2025 zijn we gestart met de realisatie van de buurtaanpak in de Pioniersbuurt en Achterkerk. Deze plannen worden in 2026 afgerond. Daarnaast heeft in 2025 de voorbereiding en participatie in de Componistenbuurt, Vogelbuurt en Schrijverswijk plaats gevonden en zijn we gestart met de voorbereidingen in ‘t Hoorntje. De realisatie van deze buurten vindt plaats in 2026 (met uitloop in 2027).

In de Schrijverswijk wordt samengewerkt binnen het project Gezonde Buurten, waarvoor een subsidie verkregen is van € 60.000. Het project Gezonde Buurten richt zich vooral op het betrekken van bewoners bij hun leefomgeving en het stimuleren van bewoners om actief deel te nemen aan de activiteiten om gezond te bewegen. Na realisatie van de BOSS-plekken, wordt er nog een jaar lang activiteiten georganiseerd op deze plekken. Het project Gezonde buurten is een samenwerking tussen Jantje Beton, IVN Natuureducatie, JOGG (Gezonde Jeugd, gezonde Toekomst) en de gemeente Veenendaal.

Meldingen openbare ruimte
Op 1 juli 2024 zijn we gestart met de nieuwe applicatie meldingen openbare ruimte. Er is afgesproken de werking te monitoren en te evalueren. Na ruim een jaar is er besloten te stoppen met dit systeem. Dit systeem voldeed niet aan de eisen die wij stellen aan de klantvriendelijkheid die wij willen bieden bij het maken en volgen van een melding. Op 1 juli 2026 willen wij een nieuw bestaand en bewezen systeem introduceren dat wel voldoet aan de eisen de wij stellen aan de meldingen openbare ruimte applicatie.

Omschrijving (toelichting)

Kwaliteit van de openbare ruimte
De winkelcentra en de begraafplaatsen van Veenendaal worden op A-niveau onderhouden, de overige wijken op B-niveau.
De openbare ruimte wordt maandelijks geschouwd door een onafhankelijk bureau. Deze schouw is een momentopname en is in de eerste plaats bedoeld als sturingsinstrument voor de uitvoering. Er wordt geschouwd op technische kwaliteit en verzorgende kwaliteit. Bij technische kwaliteit is onder andere gekeken of beplanting goed gesnoeid is en of een afvalbak niet scheef staat. Bij verzorgende kwaliteit is onder andere gekeken naar zwerfafval en onkruid. Het gaat erom dat de openbare ruimte schoon en netjes is.

Jaarlijks vinden er 13 meetrondes plaats door een extern bureau (iedere 4 weken een meting). Tijdens deze meetronde worden ruim 65[KV1] [Jv2]  beeldmeetlatten gemeten. Iedere beeldmeetlaat vertaald een bepaalde beheertaak. In de diagrammen hieronder wordt het gemiddelde van alle beeldmeetlatten per meetronde getoond. Dit kan afwijken van het beeld dat u hebt over een bepaalde periode in het jaar of over een bepaalde beheertaak. Het voert te ver om in de jaarrekening hier uitgebreid op in te gaan.

De diagrammen hieronder tonen het gemiddelde resultaat in 2025 verspreid over het gehele jaar. De behaalde kwaliteit mag conform de gehanteerde systematiek maximaal 10% afwijken van de afgesproken kwaliteit. Dit betekent dat (B), C en D niveau in principe niet onder de 90% lijn uit mag komen.

Over het jaar genomen voldeed 91,4 % van het areaal dat op B niveau onderhouden moet worden aan het voorgeschreven kwaliteitsniveau. Dit valt binnen de 10% afwijking die toegestaan is. 
In 3 van de 13 meetperioden werd de 10% afwijking overschreden met maximaal 1,4 %. In deze periode voldeed een klein deel van het areaal niet aan het voorgeschreven kwaliteitsniveau.

Over het jaar genomen voldeed 86,1 % van het areaal dat op A niveau onderhouden moet worden aan het voorgeschreven kwaliteitsniveau. Dit valt niet binnen de 10% afwijking die toegestaan is. [KV3] 

Bovenstaand toont de gemiddelden van alle beeldmeetlaten samen. Er zijn bepaalde beeldmeetlatten waar de scores beduidend lager liggen in een bepaalde periode, bijvoorbeeld de meetlatten met betrekking tot onkruidgroei tijdens groeipieken.[Jv4] 

Gerealiseerde gemiddelde kwaliteit in de A-gebieden (winkelcentra en begraafplaats):

Gerealiseerde gemiddelde kwaliteit in de B-gebieden:

Complete beheerpakket
Naast de ruim 65 beheertaken die conform een beeldmeetlat gemeten worden, vindt er ook veel beheer en onderhoud plaats buiten deze beeldsystematiek om. dan valt te denken aan:

• Maatregelen uit de jaarlijkse weginspectie;
• Maatregelen uit de jaarlijkse riool inspectie;
• Maatregelen uit de jaarlijkse BVC (Boom Veiligheid Controle);
• Maatregelen uit de 2-jaarlijkse inspectie van speel- en sportvoorzieningen;
• Onderhoud aan watergangen;
• Maatregelen aan openbare verlichting;
• Maatregelen aan verkeersregelinstallaties;
• Bestrijding van ziekten en plagen in het groen, bijvoorbeeld de eikenprocessierups;
• Bestrijding van invasieve exoten, zoals de Japanse duizendknoop;
• Bestrijding van overlast door dieren (ratten, mollen, ganzen, etc.);
• Vergunningen t.b.v. kabels & leidingen;
• Vergunningen t.b.v. uitritten;
• Vergunningen t.b.v. de kap van bomen;
• Aanplant van nieuwe bomen;
• Groeiplaatsverbetering van bestaande bomen;
• Verhelpen van incidenten, bijvoorbeeld na een storm;
• Ecologisch beheren van bermen en ruig gras terreinen (dit omhelst ruim 25% van het totale areaal aan openbaar groen);
• Aanleg van kruidenrijke bermen;
• Realiseren van buurtinitiatieven in de openbare ruimte;
• Acties t.b.v. vergroening van de buitenruimte en particuliere tuinen en andere klimaat adaptieve maatregelen, zoals het afkoppelen van regenpijpen.

Het voert te ver om al deze taken in de jaarrekening toe te lichten, maar dit geeft wel een brede kijk op het beheren van alle assets in de openbare buitenruimte. Dit is veel breder dan alleen het beeldkwaliteitsniveau. Het veilig houden van de openbare ruimte is misschien wel de belangrijkste taak. Door het nemen van bovengenoemde maatregelen hebben we ook in 2025 volop ingezet op de veiligheid van de openbare ruimte. Daarnaast waren deze maatregelen onmisbaar om overlast zo veel mogelijk te voorkomen en onze inwoners tevreden te houden over de openbare ruimte.

Omschrijving (toelichting)

Participatie
Bij ieder project is nagegaan of participatie zinvol is conform de randvoorwaarden van ons participatiebeleid. In het burgerjaarverslag is voor een groot aantal projecten omschreven op welke wijze er participatie plaats heeft gevonden.

Omschrijving (toelichting)

 Wegen, kunstwerken, openbare verlichting en technische installaties

Beleidskaders
Zie Algemeen beleidskader

Vertaling begroting
Voor de reconstructies (Meerjareninvesteringsplan)  zijn in 2025 de volgende bedragen besteed:

• Wegen en kunstwerken : € 4.778.000
• Verkeersregelinstallaties : € 310.000
• Openbare verlichtingen € 1.443.160

Voor het dagelijkse onderhoud (exploitatiebegroting) zijn in 2025 de volgende bedragen besteed: 

• Wegen en kunstwerken en gladheidbestrijding € 3.424.895
• Openbare verlichting, technische installatie en VRI € 754.482
• Straatmeubilair , bewegwijzering en bebording € 322.345
• Reiniging openbare ruimte en onkruidverwijdering € 966.210

Omschrijving (toelichting)

Riolering

Beleidskaders
Zie Algemeen beleidskader

Vertaling begroting
Voor afkoppelprojecten en rioolvervangingen (Meerjareninvesteringsplan) is in 2025 een bedrag van € 5.048.000 besteed. 

Voor het vervangen van pompen en gemalen (Meerjareninvesteringsplan) is in 2025 een bedrag van € 120.000 besteed.

Voor het dagelijkse onderhoud (exploitatiebegroting) zijn in 2025 de volgende bedragen besteed:

• Rioolbeheer € 753.678
• Reinigen en onderhouden kolken en plaagdierbestrijding € 261.162
• Onderhoud pompen en persleidingen € 239.268
• Stimuleren van afkoppelen regenwater en vergroenen particuliere percelen €  48.000. Er zijn onder andere 54 subsidies uitgekeerd voor het vergroenen en afkoppelen van tuinen en 72 regentonnen aangesloten.

Omschrijving (toelichting)

Water

Beleidskaders
Zie Algemeen beleidskader

Vertaling begroting
Voor het vervangen van beschoeiingen (MIP) is in 2025 een bedrag van € 100.000 besteed. 

Voor het dagelijks onderhoud (exploitatiebegroting) zijn in  2025 de volgende bedragen besteed:

• Maaien vijvers en klein onderhoudswerk € 82.865
• Baggerwerkzaamheden € 48.820

Omschrijving (toelichting)

Groen en speelvoorzieningen / BOSS-locaties

Beleidskader
Zie Algemeen beleidskader

Vertaling begroting
Voor groen en spelen (Meerjareninvesteringsplan) zijn in 2025 de volgende bedragen besteed:

• Aanleg van kwantitatief en kwalitatief hoogwaardig groen en een gezonde en groene leefomgeving € 1.149.053
• Vervanging, omvorming en optimalisatie van de speellocaties naar BOSS-locaties € 475.105

Voor het dagelijkse onderhoud (exploitatiebegroting) zijn in 2025 de volgende bedragen besteed:

• Onderhoud groen € 4.536.603
• Speelvoorzieningen € 226.725
• Hondenvoorzieningen € 41.088

Omschrijving (toelichting)

Buitensport 
Het kader is dat de buitensportvoorzieningen moeten voldoen aan de richtlijnen en eisen van NOC*NSF en de sportbonden om zo een goede sportbeoefening mogelijk te maken. Hiervoor zijn in 2025 de volgende werkzaamheden uitgevoerd/voorbereid: 

Omschrijving (toelichting)

Vastgoed

Omschrijving (toelichting)

Omschrijving (toelichting)

Planning en Control
Conform de planning & control-cyclus zijn de volgende documenten opgesteld en aangeboden aan de raad:

• Jaarstukken 2024;
• Kadernota 2026-2029;
• Twee bestuursrapportages;
• Decemberwijziging;
• Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

In 2025 zijn enkele wijzigingen doorgevoerd in de opzet van de planning & control-cyclus van Veenendaal. De gemeente heeft de 3e bestuursrapportage laten vervallen en deze vervangen door een decemberwijziging, die uitsluitend bedoeld is voor het overhevelen van budgetten naar het komende jaar en voor wijzigingen om de begrotingsrechtmatigheid te waarborgen. Daarnaast is in de Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 een structurele doorkijk naar 2034 opgenomen. Hiermee wordt meerjarig inzicht geboden in de financiële positie en de strategische opgaven die op de langere termijn op de gemeente afkomen. Deze aanpassingen dragen bij aan een overzichtelijkere, toekomstgerichtere en beter voorspelbare P&C-cyclus.

Omschrijving (toelichting)

Rechtmatigheid

Het college van B&W dient via de jaarrekening verantwoording af te leggen over het rechtmatig handelen aan de raad.

Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan hoofdstuk 3 van de financiële verordening. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang:

- Het begrotingscriterium;
- Het voorwaardencriterium;
- Het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.

De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de Raad vastgesteld op € 100.000 euro. 
De uitkomsten van de rechtmatigheidsverantwoording worden weergegeven in onderstaande tabel:

Begrotingscriterium
Alle begrotingsoverschrijdingen (bruto) op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de Raad. Overschrijding van budgetten binnen wet- en regelgeving en passend bij de uitvoering van het beleid van de Raad zijn niet onrechtmatig (netto).

Overschrijding lasten begrotingsprogramma’s en investeringskredieten

In 2025 is er bij de begrotingsprogramma's sprake geweest van een overschrijding van € 5,7 miljoen aan de lastenkant. In overeenstemming met de financiële verordening artikel 11 lid 3 is € 1,1 miljoen hiervan acceptabel. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening en bij de programmaverantwoording. Daarnaast is er in 2025 op de kredieten een bedrag van € 0,6 miljoen overschreden. De overige overschrijdingen van exploitatiebudgetten en kredieten zijn volgens het college wel in lijn met de bedoelde uitvoering en worden in de jaarrekening transparant verantwoord.

We blijven gericht inzetten op een zorgvuldige monitoring van investeringskredieten, budgetramingen en de bijbehorende realisatie, waarbij continue procesverbetering onze blijvende aandacht heeft.

Voorwaardencriterium

Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van €672.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hieronder wordt een toelichting gegeven.

Algemeen:

Een budgethouder die een werk, levering of dienst afneemt bij een leverancier, dient zich af te vragen op welke wijze de afname moet worden aanbesteed. Hiervoor is er binnen de gemeente een inkoopbeleid die moet waarborgen dat de regels worden gevolgd. In 2025 is voor een bedrag van

€ 672.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast.

Toelichting aanbesteding en inkopen

Onderstaand treft u een overzicht aan van de geconstateerde onrechtmatigheden in het aanbestedings- en inkoopproces over het jaar 2025, onderverdeeld per categorie.

Leveringen

Door stilzwijgende verlenging bij de levering van software is de contractwaarde overschreden, wat heeft geleid tot een onrechtmatigheid van € 59.000.

Diensten

Bij de gunning van een opdracht voor verzekeringen aan één leverancier is een onrechtmatigheid vastgesteld. Door stilzwijgende verlenging is de contractwaarde overschreden, wat in 2025 resulteerde in een totale onrechtmatigheid van € 321.000. 

De kosten voor bepaalde mobiele telefonie zijn niet via een EU-aanbesteding verlopen, wat als onterecht wordt beschouwd. Dit heeft geresulteerd in een onrechtmatigheid van € 53.000.

Bij de opdrachtverlening aan twee leveranciers voor IT- diensten is een onrechtmatigheid vastgesteld van € 207.000. Totale onrechtmatigheid 2025: € 581.000.

Werken

Bij de opdrachtverlening aan een leverancier is de contractwaarde overschreden en hierdoor is een onrechtmatigheid vastgesteld van € 33.000 in 2025.

Ontwikkeling en verbetermaatregelen

We blijven aandacht houden voor het oplossen van bestaande onrechtmatigheden. De focus ligt op het versterken van de naleving van het inkoopbeleid, het vergroten van de kennis bij budgethouders en het tijdig betrekken van inkoopdeskundigheid bij aanbestedingstrajecten. Hiermee zetten we in op het verder terugdringen van onrechtmatigheden en het structureel borgen van rechtmatig inkopen.

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan.

Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen. Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering. Op dit vlak zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd.

In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld, deze is voor boekjaar 2025 nog altijd actueel.

Eindconclusie:

Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 5,7 miljoen bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 6 miljoen. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is e overigens conform de financiële verordening een bedrag van € 1,1 miljoen acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.  

Omschrijving (toelichting)

Fiscale zaken in control
De gemeente vindt het belangrijk om het fiscale beleid stevig te verankeren in de organisatie. Dit betekent dat de gemeente een fiscale strategie opstelt, inzicht krijgt in de fiscaliteiten die binnen de organisatie spelen en de bijbehorende fiscale risico’s onderkent en beheerst. Wanneer de gemeente dit aantoonbaar kan maken, kan met de Belastingdienst opnieuw een convenant voor horizontaal toezicht (DHT) worden afgesloten. De Belastingdienst heeft de eisen hiervoor in 2021 aangescherpt, waardoor de gemeente nu duidelijker moet aantonen dat de fiscale processen daadwerkelijk worden beheerst.

Omschrijving (toelichting)

Inkoop en aanbesteding
Om meer grip te krijgen op het inkoopproces en om de risico’s van onrechtmatige aanbestedingen en inkopen te beperken, is gekozen voor de aanschaf van een nieuw inkoop- en bestelsysteem. De aanbesteding hiervoor is succesvol afgerond en gefaseerde modulaire livegang heeft vanaf medio 2025 plaatsgevonden. In dat jaar zijn de modules inhuur, inkoop en contracten in gebruik genomen. De modules bestellen en facturering zullen in 2026 volgen.

De keuze voor een gefaseerde implementatie was noodzakelijk, omdat het systeem moest worden ingepast in de bestaande werkomgeving en processen. Zoals bij elk nieuw systeem vraagt dit om gewenning van de gebruikers, maar de eerste ervaringen zijn positief en de adoptie verloopt naar verwachting.

Daarnaast heeft de inkooporganisatie zich in 2025 intensief beziggehouden met de begeleiding, advisering en/of opstart van 32 Europese aanbestedingen. Het aantal meervoudig onderhandse aanbestedingen bedroeg circa 65 en er zijn ongeveer 30 enkelvoudig onderhandse aanbestedingen begeleid.

Omschrijving (toelichting)

Personeelsbeleid
In 2025 heeft de gemeente Veenendaal verdere stappen gezet in het versterken van een toekomstbestendige organisatie. In een krappe arbeidsmarkt, met toenemende complexe maatschappelijke vraagstukken, is een strategische inzet van personeel essentieel. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van strategische personeelsplanning, werving en selectie, werkgeluk, onboarding, vitaliteit en integriteit.

Strategische personeelsplanning - naar meer zicht op de samenstelling van onze teams
In de huidige arbeidsmarkt moeten organisaties veel moeite doen om kwalitatief goed personeel te vinden en aan zich te binden. Daarnaast speelt verloop/vergrijzing een rol en heeft ook de gemeente steeds meer te maken met complexere vraagstukken waar specifieke expertise en vaardigheden van belang zijn. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat een doeltreffende inzet van strategische personeelsplanning (SPP) steeds meer urgent wordt. In 2025 hebben alle teams deelgenomen aan werksessies gericht op het verkrijgen van inzicht in zowel de kwalitatieve als kwantitatieve samenstelling en ontwikkeling van teams. Deze inzichten vormen de basis voor het anticiperen op toekomstige ontwikkelingen, zoals vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en veranderende expertisebehoeften.

Aantrekken - ''Veenendaal werkt voor jou''
Ons positief onderscheiden op de arbeidsmarkt dat was ons doel van de in 2025 gelanceerde arbeidsmarkt campagne. De campagne ‘Veenendaal werkt voor jou’ heeft geleid tot een grotere zichtbaarheid binnen de regio en een toename van bezoeken aan de website en vacaturepagina. In totaal zijn er in 2025 167 vacatures gepubliceerd waarvan 73% is ingevuld en 141 collega's zijn aangenomen (vacatures opengesteld voor meer dan 1 fte). De meeste vacatures zijn binnen de 1 tot 3 maanden ingevuld, waardoor de gemiddelde doorlooptijd van openstelling tot aanname 70 dagen betrof.  Dit heeft onder andere te maken met een aantal moeilijk vervulbare vacatures die een langere doorlooptijd hebben, te denken valt aan vacatures op het gebied van financiën, privacy en op het gebied van omgevingsrecht en ruimtelijke ordening. De niet vervulde vacatures staan nog open of worden op dit moment (tijdelijk) ingevuld door externen. De campagne is ingezet via zowel online als offline kanalen en vormt een versterking van het werkgeversmerk van de gemeente. Naast de inzet op het gebied van Werving & Selectie hebben we geïnvesteerd in het verdere integreren in onze uitingen zoals in onze onboarding van nieuwe medewerkers, zodat ons werkgeversverhaal herkenbaar en consistent wordt uitgedragen. Zo vergroten we de herkenbaarheid en duidelijkheid van ons verhaal als werkgever.

Daarnaast is binnen recruitment geïnvesteerd in verdere professionalisering, data-analyse en doelgroepgerichte vacature-uitingen. Vacatures worden, op basis van doelgroepinformatie, gericht in de markt gezet en voorzien van een helder verhaal over de bijdrage die nieuwe collega’s leveren aan onze organisatie. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in verdere professionalisering en regionale netwerkontwikkeling zoals de contacten met scholen uit de regio, banenmarkten en online evenementen.

Dit heeft ervoor gezorgd dat de doorlooptijd van vacatures substantieel is verkort. Ook is samenwerking binnen de Regio Foodvalley versterkt met de start van een regionaal traineeship waarin 10 trainees zijn ingestroomd. De gemeente Veenendaal is hier de regionale trekker van.

Werkgeluk - samen bouwen aan betekenisvol werk
Werkgeluk zien we niet als bijzaak, maar als een bewust onderdeel van het dagelijkse werk. De gemeente Veenendaal beschouwt werkgeluk als een integraal onderdeel van het organisatiebeleid. In een tijd waarin maatschappelijke opgaven steeds complexer worden, kiezen we ervoor om niet alleen te investeren in resultaten, maar ook in de mensen die deze resultaten mogelijk maken. Daarom stimuleren we medewerkers om zich te blijven ontwikkelen. Niet vanuit verplichting, maar vanuit vertrouwen: groei werkt door motivatie, creativiteit en eigenaarschap en het zien en investeren in talent.

Talentmanagement blijft een speerpunt
Afgelopen jaren hebben we stappen gemaakt in de implementatie van Talentmanagement en het bestendigen hiervan. We werken met workshops binnen de onboarding om medewerkers te informeren, maar ook handvatten te geven om aan de slag te gaan met hun ontwikkeling. Zo geven we leidinggevenden via trainingen handvatten om dit in de praktijk te brengen. Ook is een medewerkersapp middels talentmanagement geïmplementeerd, zodat medewerkers laagdrempelig inzicht hebben in hun talenten, ontwikkelmogelijkheden en hoe zij hiermee aan de slag kunnen, zodat het geïntegreerd kan worden in hun eigen werk. Daarnaast maken we in onze werving & selectie steeds meer gebruik van talentmanagement door te werven op talent en competenties en naar het potentieel van toekomstige medewerkers te kijken. 

Blijven leren & ontwikkelen
Medewerkers worden gestimuleerd zich te ontwikkelen via opleidingen, teamtrainingen en de Goodhabitz-leeromgeving. Door opleidingen individueel en op het gebied van teamontwikkeling, kennissessies, intervisie en ruimte om talenten te ontdekken, wordt vakmanschap voortdurend versterkt. Het afgelopen jaar zijn er vanwege de ontwikkeling en focus op specifieke onderwerpen meerdere trainingen georganiseerd op het gebied van digitale fitheid en privacy om de bewustwording te vergroten. Zo ontstaat een werkomgeving waarin leren en verbeteren vanzelfsprekend zijn. Zo ook speelt de gespreksdialoog een belangrijke rol in de ontwikkeling van medewerker en wordt deze verder aangepast op het gebied van ontwikkeling en vitaliteit.

In 2025 is een tweede pulsemeting uitgevoerd. De totaalscore voor werkgeluk kwam uit op een 7,3, gelijk aan het landelijk gemiddelde. Naast werkgeluk is in de brede zin in de meting aandacht besteed aan onderwerpen zoals werkdruk, binden en boeien en sociale veiligheid. Naast positieve ontwikkelingen zijn ook aandachtspunten bepaald, waarvoor vervolgacties zijn opgenomen.

Leidinggevenden binnen de gemeente Veenendaal hebben een duidelijke rol in het versterken van werkgeluk: ze luisteren, coachen en denken mee. Niet sturend van bovenaf, maar faciliterend en nabij. Door heldere verwachtingen te combineren met vertrouwen en autonomie ontstaat er ruimte voor eigenaarschap en initiatief. Om hier ook in de praktijk aandacht aan te besteden zijn trainingen georganiseerd over hoe zij in hun dagelijkse wijze van leidinggeven beter kunnen sturen op het werkgeluk van hun medewerkers.

Onboarding - kandidaat- en medewerkersreis
Onboarding is een belangrijk onderdeel voor de medewerkersreis (employee experience) en draagt bij aan het behoud van medewerkers. Door een goede onboarding krijgen nieuwe medewerkers een warm welkom en een zachte landing binnen de organisatie en laat je hen ook op een gestructureerde wijze kennismaken met zowel de organisatie als het werk. Op basis van een evaluatie is de introductiedag vernieuwd. De informatievoorziening is verbeterd, interactie met nieuwe medewerkers is vergroot en het integriteitsbeleid heeft een stevigere plek gekregen binnen de onboarding. Het moment van de ambtseed of -belofte is verstevigd door er een plechtig, betekenisvol moment van te maken.

Daarnaast wordt gewerkt aan een pre-boarding website en verdere aanscherping van onboardingsinformatie op intranet en worden diverse trainingen standaard aan medewerkers aangeboden. Te denken valt aan de training bestuurlijke sensitiviteit die als doel heeft medewerkers effectief op te leiden rondom het adviseren in een politieke en bestuurlijke omgeving. Dit alles zorgt voor een goede landing en een eenduidig verhaal met ons werkgeversmerk.

Vitaliteit
Vitaliteit is een basisvoorwaarde voor een toekomstbestendige organisatie. Ook ontstaat werkgeluk wanneer medewerkers ruimte ervaren om werk en privé in balans te houden. Flexibele werktijden, hybride werken en aandacht voor vitaliteit helpen medewerkers om gezond, gemotiveerd en met plezier aan het werk te zijn.

In 2025 is meer aandacht besteed aan vitaliteit en duurzame inzetbaarheid om verzuim zoveel mogelijk te voorkomen en beperken. Het verzuimcijfer over 2025 lag over de gehele organisatie op 5,4% en de meldingsfrequentie op 0,77. Dit is lager dan de benchmark gemeenten laat zien. Wel is een stijging zichtbaar in langdurig verzuim, voornamelijk gerelateerd aan stressklachten. Daarom zijn workshops georganiseerd rond werkdruk, slaap, veerkracht en hormonen. Daarnaast is de Risico-Inventarisatie & Evaluatie geactualiseerd, waarmee de organisatie opnieuw een volledig beeld heeft van veiligheids- en gezondheidsrisico’s.

Opbouw personeelsbestand en loonkosten

De formatie van de totale gemeentelijke organisatie is in 2025 met 4 fte gegroeid naar 592 fte. Dit is exclusief het project Trainees FoodValley waarin in FoodValley-verband een traject is gestart om 10 trainees in een periode van 2 schooljaren op te leiden en te begeleiden naar mogelijk een vaste baan binnen de regio. De bezetting is toegenomen met 39 fte. Deze forse toename is met name te danken aan de in 2024 gestarte wervingscampagne en de positionering van Veenendaal op de arbeidsmarkt. Hierdoor hebben we nadrukkelijk minder beroep gedaan op relatief dure externe inhuurkrachten. De loonkosten voor 2025 zijn uitgekomen op een bedrag van € 48,8 miljoen.

De wervingsacties voor nieuw personeel, met behulp van een eigen recruiter, werpen vruchten af. We zien in 2025 een afname in de inzet van externe inhuur. Uiteraard speelt hierbij de striktere toepassing van de wet DBA een rol. Externen worden voor het grootste deel ingezet ter vervanging van begrote capaciteit. Daarnaast op kleine schaal voor eenmalige projecten of investeringen. De totale inzet van externen in 2025 bedroeg ruim € 10 miljoen.

Omschrijving (toelichting)

Integriteitsbeleid
Het integriteitsbeleid is een belangrijk onderdeel van het organisatiebeleid. De gemeente Veenendaal kent een gedragscode en heeft een professioneel netwerk met externe ondersteuning zoals twee externe vertrouwenspersonen, een interne vertrouwenspersoon en protocollen om te handelen. In 2025 is extra aandacht besteed aan sociale veiligheid, met trainingen voor leidinggevenden over het creëren en bespreekbaar maken van een veilige werkomgeving.

Omschrijving (toelichting)

Informatisering & automatisering
Goed functionerende systemen en een zorgvuldige informatiehuishouding vormen een essentiële basis voor de gemeentelijke dienstverlening en voor een transparante verantwoording richitng onze democratie. Stabiliteit, betrouwbaarheid en passende ondersteuning zijn daarom onmisbaar. In 2025 zijn op verschillende onderdelen belangrijke stappen gezet. 

1. Evenwichtige en transparante financiële afspraken 
Met de partnergemeenten zijn nieuwe financiële afspraken gemaakt, waardoor de kostenverdeling evenwichtiger en duidelijker is geworden. 

2. Voorbereiding op de inzet van AI 
In 2025 zijn een vernieuwde i-visie, AI-beleid en richtlijnen opgesteld, zodat de gemeente AI op een zorgvuldige en verantwoorde manier kan toepassen. Naar verwachting zullen deze documenten in het eerste halfjaar van 2026 voorgelegd worden ter besluitvorming 

3. Verbetering interne dienstverlening 
Er zijn stappen gezet in de communicatie en het functioneren van de servicedesk. Zo is de bereikbaarheid verbeterd, worden meldingen consequenter en duidelijker opgepakt, en is er meer aandacht gekomen voor tijdige terugkoppeling richting collega’s. Deze verbeteringen dragen bij aan een voorspelbare en betrouwbaardere dienstverlening binnen de organisatie. 

4. Informatiehuishouding en gemeentearchief 
We werken aan het wegwerken van de bevindingen van de toezichthouder. In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor het vervangingsbesluit en met het vernietigen van informatie waarvan de bewaartermijn was verstreken. Dit project wordt in 2026 voortgezet. 

Omschrijving (toelichting)

Belastingen
Met ingang van 2025 zijn de gemeentelijke belastingtaken uitbesteed aan het Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus Tricijn (GBLT). Het GBLT heeft de WOZ-waarden vastgesteld en de aanslagen gemeentelijke belastingen opgelegd en geïncasseerd. Door de Waarderingskamer is in december aan GBLT de hoogste waardering (5 sterren) toegekend aan de kwaliteit van waarderen van de WOZ-waarden. Dit oordeel laat zien dat GBLT met hoge kwaliteit taxaties en processen in het kader van de Wet WOZ (Waardering Onroerende Zaken) uitvoert. De communicatie en samenwerking tussen de gemeente en het GBLT in 2025 is goed verlopen. Uit de jaarcijfers van het GBLT is te lezen dat de totale belastingopbrengst over 2025 een lichte plus vertoont van zo'n € 300.000. In paragraaf G Lokale heffingen wordt verder ingegaan op de gemeentelijke belastingen.

Omschrijving (toelichting)

Informatieveiligheid
Informatieveiligheid blijft een belangrijke randvoorwaarde voor de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening. Zowel bestuurlijk als op managementniveau is hier in 2025 opnieuw veel aandacht voor geweest. De focus ligt daarbij op het risicogestuurd borgen van de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van (persoons)gegevens en van de processen die de gemeente dagelijks uitvoert.

In 2025 is verdere uitvoering gegeven aan het meerjarenplan informatiebeveiliging 2024–2026. Het accent lag op het verdiepen en aanscherpen van bestaande beveiligings- en beheersmaatregelen. Daarbij is onder andere gewerkt aan het verhogen van de digitale weerbaarheid van de infrastructuur, het testen van de dienstverlening bij uitvalscenario’s en het doorvoeren van aanvullende technische maatregelen. Daarnaast zijn aanvullende veiligheidsmaatregelen doorgevoerd om het gebruik van apparaten en applicaties beter te beschermen. Zo zijn de beveiligingsinstellingen voor mobiele apparaten en werkplekken aangescherpt, en is beter geregeld welke informatie op welke manier kan worden geraadpleegd of gedeeld. Ook het wachtwoordbeleid is verder verbeterd, zodat ongeautoriseerde toegang beter wordt voorkomen. Daarnaast zijn de bedrijfskritische processen vastgesteld om beter te kunnen prioriteren bij incidenten en calamiteiten.

De komst van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de vernieuwde Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) vraagt in de komende jaren een verdere inspanning van de organisatie. In 2025 is gestart met de voorbereidingen om hieraan te kunnen voldoen. Onderdeel daarvan is het herijken van het Informatiebeveiligingsbeleid, zodat dit aansluit bij de nieuwste inzichten en wettelijke kaders.

Daarnaast heeft de gemeente in 2025 stappen gezet naar meer volwassenheid in de aanpak van informatieveiligheid. Zo wordt steeds meer gewerkt met volwassenheidsniveaus als richtinggevend instrument, is een informatiebeveiligingsportfolio ingericht en wordt risicomanagement geïntegreerd in het kwaliteitssysteem en de reguliere bestuursrapportages. Daarmee wordt informatieveiligheid niet alleen technisch geborgd, maar ook organisatorisch en bestuurlijk beter ingebed.

Voor de landelijke voorzieningen en basisregistraties (waaronder Suwinet, BRP, BRO, BGT, BAG en DigiD) is conform het ENSIA-verantwoordingstelsel opnieuw aantoonbaar voldaan aan alle gestelde normen, inclusief de werkingsnormen voor DigiD-applicaties. 

Overzicht inkomsten lokale heffingen

Onroerendezaakbelasting
De onroerendezaakbelasting wordt geheven over de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. De opbrengst OZB woningen is lager uitgevallen dan begroot, maar daarentegen is de opbrengst OZB voor niet-woningen weer hoger. Per saldo is de gerealiseerde opbrengst in lijn met de begrote opbrengst. 

Afvalstoffenheffing
De  afvalstoffenheffing bestaat uit een deel vastrecht en een deel variabel (diftar). Het variabel deel wordt achteraf opgelegd. Dit betekent dat bij de aanslag gemeentelijke belastingen 2026 het aantal aanbiedingen in 2025 in rekening is gebracht. De gerealiseerde opbrengsten afvalstoffenheffing zijn ongeveer € 77.000 hoger dan begroot. Dit komt deels door meer aanbiedingen van restafval, maar ook meer actieve aansluitingen dan begroot. Deze meeropbrengsten komen ten goede aan de reserve afvalstoffenheffing.

Riool- en waterzorgheffing
Hier maken we onderscheid tussen woningen en niet-woningen in de tariefstelling. De gerealiseerde opbrengsten zijn nagenoeg gelijk aan wat er is begroot.

Precariobelasting 
Bij de precariobelasting zien we een negatief resultaat van zo'n € 53.000. Dit heeft te maken met de terugbetaling van precario over eerdere jaren. Precariobelasting wordt geheven voor het gebruik van gemeentegrond. Dit kan zijn door het plaatsen van terrassen, maar ook andere uitstallingen. 

Parkeergelden 
De inkomsten van de parkeergelden zijn iets achter gebleven op de begroting.

Leges omgevingsvergunning
Er zijn meer en grotere aanvragen gedaan voor een omgevingsvergunning dan bij het opstellen van de begroting was ingeschat. Dit heeft tot een positief resultaat geleid.

Reclamebelasting
Hier zien we een klein negatief resultaat van € 19.000. Deze wordt geheven voor het hebben van een reclame-uiting die zichtbaar is vanaf de openbare weg. De hoogte van de belasting hangt af van de afmeting van de reclame-uiting.

Hondenbelasting 
Voor het hebben van een hond is de inwoner van Veenendaal belasting verschuldigd. De opbrengst over 2025 is nagenoeg gelijk aan wat we hadden begroot. Er is een klein negatief resultaat van € 8.000.

Toeristenbelasting
De definitieve aanslag toeristenbelasting 2025 wordt in de loop van 2026 opgelegd, dan is ook bekend hoeveel overnachtingen er daadwerkelijk zijn geweest. Op basis van de inschatting van het GBLT die voor ons deze belasting heft, verwachten we een positief resultaat van € 41.000.

BIZ Winkelstad
Ten opzichte van de begroting is er een positief resultaat. De BIZ is een belasting die wordt geheven van de winkeliers in het centrum van Veenendaal en komt ook ten goede aan de winkeliers. Verenigd in de stichting BIZ Winkelstad Veenendaal bevorderen zij de leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en economische ontwikkeling.

Begrafenisrechten
Het aantal begrafenissen is minder geweest dan ingeschat. Hierdoor zijn de opbrengsten ook lager dan begroot.
 

Vergelijking woonlasten met andere gemeenten
Jaarlijks brengt het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) een atlas uit waarin de lokale lasten van de belastingen van gemeenten, provincies en waterschappen zijn opgenomen. Zo heeft Coelo jaarlijks de tabel opgenomen “Woonlasten per gemeente”. In deze tabel zijn circa 350 gemeenten opgenomen.
De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens in een huurwoning uit de afvalstoffenheffing en soms een riool- en waterzorgheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook nog ozb. In 2025 betalen huishoudens gemiddelde de volgende bedragen:
Eenpersoonshuishoudens met een huurwoning € 376,00
Eenpersoonshuishoudens met een koopwoning € 964,00
Meerpersoonshuishoudens met een huurwoning € 480,00
Meerpersoonshuishoudens met een koopwoning € 1.053,00

Voor Veenendaal gelden de volgende bedragen:
Eenpersoonshuishoudens met een huurwoning € 325,00 
Eenpersoonshuishoudens met een koopwoning € 823,00
Meerpersoonshuishoudens met een huurwoning € 356,00
Meerpersoonshuishoudens met een koopwoning € 853,00

Voor de woonlasten van een eigenaar bewoner staat Veenendaal op plek 20 en voor die van de huurder op plek 59. 

Veenendaal blijft in 2025 onder het landelijk gemiddelde. Voor een uitgebreide woonlastenvergelijking verwijzen wij naar www.coelo.nl.

Kengetallen gemeentelijke belastingcapaciteit
Voor de gemeentelijke belastingcapaciteit is het verplicht een kengetal op te nemen in de begroting en jaarrekening. Dit kengetal is in 2025 uitgekomen op 82%. De berekening hiervan treft u hieronder.

Kostendekking gemeentelijke heffingen
Voor onderstaande leges en rechten geldt, op basis van artikel 229b van de Gemeentewet, dat de geraamde baten niet hoger mogen zijn dan de geraamde lasten, met andere woorden: de tarieven mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De werkelijke realisatie van de kostendekkendheid wordt afgezet tegen de begrote realisatie van de primaire begroting.

Doordat er meer aanvragen omgevingsvergunning zijn geweest in 2025, en dan vooral grotere projecten, is de opbrengst ook gestegen. Hierdoor is de kostendekkendheid ook hoger uitgevallen dan begroot. Zoals bekend mag de kostendekkendheid maximaal 100% zijn en hier blijven we onder.

Invordering
Het invorderingsbeleid heeft betrekking op het innen van de lokale heffingen. Het GBLT was hier in 2025 verantwoordelijk voor. Zij heffen en innen vanaf 2025 de gemeentelijke belastingen voor de gemeente Veenendaal.

Wanneer (een gedeelte van) de belastingaanslag niet is betaald, wordt na het verstrijken van de laatste vervaltermijn eerst een herinnering verstuurd en daarna een aanmaning. Als er dan nog niet betaald is, dan volgt een dwangbevel en komt de deurwaarder in actie.

Over het belastingjaar 2025 is er is totaal voor zo'n € 33 miljoen aan belastingbedragen opgelegd. Hiervan is ruim 31,6 miljoen betaald. Voor een bedrag van € 430.000 is er op dit moment kwijtschelding verleend. Dit bedrag loopt waarschijnlijk op naar zo'n € 560.000. Dat betekent dat we nog ruim € 850.000 niet ontvangen hebben. Dit is zo'n 2,6% van het totaal opgelegde bedrag. Dit wijkt niet af van wat gebruikelijk is bij andere gemeenten. Voor meer dan de helft van dit bedrag loopt een automatische incasso of een betalingsregeling. De rest zit in het invorderingstraject.  

Kwijtschelding

Het GBLT verzorgt ook de kwijtscheldingsverzoeken voor onze gemeente. Zij maken gebruik van het door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de VNG opgerichte Inlichtingenbureau. Dit bureau toetst of een inwoner voor automatische kwijtschelding in aanmerking komt. Inwoners die als gevolg van deze toets automatische kwijtschelding kregen, ontvingen geen aanslag. Voor burgers die wel een aanslag hebben ontvangen, konden zelf kwijtschelding aanvragen bij GBLT. Zij hebben deze aanvraag getoetst en uitspraak gedaan om het verzoek. 

Realisatie van de beleidsvoornemens