Programma 1: Fysieke leefomgeving

Lasten

2.2B - Parkeren (voordeel € 37.000)

Door de aanbesteding van onze verzekeringen zijn op meerdere taakvelden de lasten lager uitgevallen dan begroot. Dit hangt samen met een gunstig schadeverloop in de afgelopen vijf jaar, waardoor de tariefklasse voor de gemeente Veenendaal is verbeterd. Het totale voordeel in deze 1e bestuursrapportage bedraagt € 330.420 (Parkeren € 37.040, Samenkracht en burgerparticipatie € 28.594, Openbaar basisonderwijs € 202.365, Sportaccommodaties € 35.798, Overhead interne dienstverlening € 26.623). Voor dit taakveld (parkeren) bedraagt het voordeel € 37.040.

6.1D - Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel € 29.000)
Door een aanbesteding van onze verzekeringen zijn de lasten lager uitgevallen dan begroot. Dit voordeel van € 28.594 hangt samen met een gunstig schadeverloop in de afgelopen vijf jaar, waardoor de tariefklasse voor de gemeente Veenendaal is verbeterd.

8.3D - Wonen en bouwen (nadeel € 134.000)
In de decembercirculaire 2025 is een taakmutatie opgenomen in het kader van de Wet versterking regie volkshuisvesting ter dekking van incidentele uitvoeringslasten. Deze middelen zijn in 2025 niet besteed en zijn bij de jaarrekening 2025 als incidenteel voordeel verwerkt. Omdat bij de jaarrekening geen resultaatbestemming heeft plaatsgevonden, zijn deze middelen niet automatisch beschikbaar gekomen in 2026. Met deze mutatie wordt voorgesteld het bedrag van € 134.000 alsnog incidenteel beschikbaar te stellen in 2026, zodat het kan worden ingezet voor werkzaamheden die voortvloeien uit deze wet, waaronder voorbereidende en onderzoeksmatige werkzaamheden ten behoeve van het volkshuisvestingsprogramma.

Baten

7.5A - Begraafplaatsten (nadeel € 200.000, neutraal € 100.000)
Het aantal nieuwe grafuitgiften blijft dalen door de toename van crematies, natuurbegraven en de nabijheid van natuurbegraafplaats Prattenburg. Hierdoor is de exploitatie van de begraafplaats en het rouwcentrum sinds 2022 niet meer kostendekkend.

De egalisatiereserve kan het tekort nog tot en met 2025 opvangen. In 2026 resteert echter een exploitatietekort van circa € 300.000, waarvan € 100.000 nog gedekt kan worden uit de egalisatiereserve.

8.3A - Wonen en bouwen (neutraal € 40.000)
Van ontwikkelende partijen zijn bijdragen ontvangen voor zogenoemde projectoverstijgende kosten en bovenwijkse voorzieningen. Bij deze bestuursrapportage wordt de raming van deze inkomsten in de begroting hierop aangepast. Daarnaast wordt een even hoge storting geraamd in de bestemmingsreserve gebiedsoverstijgende investeringen (voorheen: bovenwijkse voorzieningen). Dit is in overeenstemming met hetgeen is bepaald bij de vaststelling van het programma kostenverhaal en financiële bijdragen.

Reservemutatie

Reserve bovenwijkse voorziening € 40 .000
zie toelichting taakveld 8.3A wonen en bouwen

Egalisatiereserve begraafplaatsen € 100.000
zie toelichting taakveld 7.5A - begraafplaatsen

Situatie Netcongestie FGU
In februari 2026 kondigde TenneT aan dat er een aansluitstop dreigt voor alle nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet in de regio Flevoland, Gelderland en Utrecht (FGU). Dit komt boven op het bestaande kader voor prioriteringsruimte bij transportverzoeken, waarbij niet voor alle kleinverbruiksaansluitingen automatisch extra ruimte werd gereserveerd. Dit heeft grote consequenties voor Veenendaal: vertraging en/of stilstand van nieuwe woningbouw en voorzieningen, vertraging van de verduurzaming, onder andere van mobiliteit, en blijvende beperkingen voor de ontwikkeling van bedrijven. Dit werkt ook langdurig door in de financiële ontwikkeling van onze begroting, bijvoorbeeld door minder bouwleges en een lagere woningbouwproductie. De exacte omvang van de gevolgen voor de ontwikkeling van Veenendaal is op dit moment nog niet volledig inzichtelijk. De gemeente brengt de gevolgen op alle gemeentelijke terreinen actief in beeld en werkt aan een nadere kwantificering daarvan. Afhankelijk van de verdere ontwikkeling van de netcongestie en de financiële impact daarvan, kan het nodig zijn om op een later moment een bestemmingsreserve te vormen.

Begraven
Het aantal uitgiften van nieuwe graven neemt sinds 2010 af, ondanks dat de bevolking groeit. Dit is het gevolg van meer crematies en omdat natuurbegraven in opkomst is. Het effect van natuurbegraafplaats Prattenburg zal naar verwachting een snellere afname tot gevolg hebben. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de exploitatie van begraafplaats en het rouwcentrum vanaf 2022 niet kostendekkend meer zijn. Tot en met 2025 kon het tekort opgevangen worden binnen de egalisatiereserve begraafplaats. Naar verwachting is deze reserve in 2026 ontoereikend om het volledige tekort te dekken. Het exploitatietekort komt naar schatting in 2026 uit rond de € 300.000. Hiervan kan nog ongeveer € 100.000 gedekt worden vanuit de egalisatiereserve . De afname van het aantal nieuwe grafuitgiften is niet te voorkomen. Wel kunnen voorstellen gedaan worden om het tekort te beperken, bijvoorbeeld met tariefsverhogingen of om een deel van de onderhoudskosten ten laste te brengen van het openbaar groen (ander taakveld). We werken aan een toekomstvisie voor de begraafplaats en rouwcentrum. De raad wordt nog voor de zomer betrokken in dit proces.

Onvoorziene kostenstijgingen in realisatie en beheer fysieke domein
De aanhoudende geopolitieke spanningen en militaire ontwikkelingen, met name rondom Iran, hebben geleid tot een fors oplopende brandstofprijs. Deze prijsstijging heeft directe impact op gemeentelijke bouwprojecten, lopende infrastructurele werkzaamheden, onderhoudscontracten in de openbare ruimte en aanbestedingen die nog moeten plaatsvinden.
Aannemers en leveranciers geven aan dat zij prijsstijgingen verwachten in hun materieel- en transportkosten. Bij lopende werken is het aannemelijk dat opdrachtnemers, op basis van de bepalingen in de UAV, meerkosten zullen claimen die voortvloeien uit de gestegen brandstofprijzen. De omvang van deze claims is op dit moment onzeker en afhankelijk van zowel de duur en intensiteit van de geopolitieke situatie als van de verdere ontwikkeling van de internationale brandstofmarkten.
Gezien de beperkte beïnvloedbaarheid van dit risico en de potentieel aanzienlijke financiële impact, wordt verwacht dat in de komende periode meerkosten ontstaan als gevolg van onvoorziene kostenstijgingen. Zodra meer inzicht bestaat in de financiële gevolgen, wordt dit verwerkt in een eerstvolgend P&C-document.

Gladheidsbestrijding
Door de aanhoudende winterse omstandigheden aan het begin van het jaar heeft ACV vaker en intensiever gestrooid en sneeuw geruimd om de veiligheid op de wegen te waarborgen. Hiervoor heeft ACV extra personeel en materieel ingezet, wat ook heeft geleid tot een hoger verbruik van strooizout en brandstof. Hierdoor wordt naar verwachting het beschikbare budget voor gladheidsbestrijding flink overschreden. Als deze hogere kosten niet binnen de bestaande budgetten kunnen worden opgevangen, wordt dit opgenomen in de tweede bestuursrapportage.  

Winterschade
De winterse omstandigheden hebben geleid tot schade aan de wegen. De exacte omvang en gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet volledig inzichtelijk. Door vorst, dooi en langdurige neerslag kunnen onder andere scheuren, gaten en verzakkingen in het wegdek zijn ontstaan of zijn verergerd. Deze winterschade kan gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid en de levensduur van de wegen. In de komende periode zal een nadere inspectie plaatsvinden om de schade in kaart te brengen en de benodigde herstelmaatregelen en bijbehorende kosten te bepalen. Als het beschikbare budget onvoldoende blijkt, wordt dit meegenomen in de tweede bestuursrapportage.