Voortgang inhoud inspanningen/acties

Programma 3: Sociale leefomgeving

Voortgang inhoud inspanningen/acties

Thema I: Inkomen

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema I: Inkomen - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema I: Inkomen - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

I.a We verkleinen de effecten van inkomensongelijkheid.

Terug naar navigatie - Thema I: Inkomen - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - I.a We verkleinen de effecten van inkomensongelijkheid.

I.b.1. De Participatiewet wordt op essentiële onderdelen gewijzigd (Participatiewet in balans). We brengen het beleid in lijn met de bedoeling van de wet.

Terug naar navigatie - Thema I: Inkomen - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - I.b.1. De Participatiewet wordt op essentiële onderdelen gewijzigd (Participatiewet in balans). We brengen het beleid in lijn met de bedoeling van de wet.

I.c. De ontwikkeling van ons bijstandsbestand is gelijk aan of beter dan het landelijke gemiddelde.

Terug naar navigatie - Thema I: Inkomen - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - I.c. De ontwikkeling van ons bijstandsbestand is gelijk aan of beter dan het landelijke gemiddelde.

Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Thema III: Sociaal domein - WMO

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

III.b. Het aantal dak- en thuisloze inwoners dat, door middel van een uitstroomurgentie, een passende woonruimte vindt neemt toe in 2026 t.o.v. 2025.

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - III.b. Het aantal dak- en thuisloze inwoners dat, door middel van een uitstroomurgentie, een passende woonruimte vindt neemt toe in 2026 t.o.v. 2025.

III.c. Het percentage veerkrachtige inwoners is toegenomen in 2028 ten opzichte van 2024. Dit monitoren we middels de indicator "veerkracht" uit de gezondsheidsmonitor volwassenen en senioren van de GGDrU.

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - III.c. Het percentage veerkrachtige inwoners is toegenomen in 2028 ten opzichte van 2024. Dit monitoren we middels de indicator "veerkracht" uit de gezondsheidsmonitor volwassenen en senioren van de GGDrU.

III.d. Jongeren hebben minder mentale klachten, roken minder en het gebruik van alcohol en drugs onder jongeren neemt af.

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - III.d. Jongeren hebben minder mentale klachten, roken minder en het gebruik van alcohol en drugs onder jongeren neemt af.

III.e. Iedereen in Veenendaal kan meepraten, meedoen en meebeslissen over diens eigen leven.

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - III.e. Iedereen in Veenendaal kan meepraten, meedoen en meebeslissen over diens eigen leven.

III.f. Een inclusieve, krachtige wijk in het Franse Gat, zoals staat omschreven in de gebiedsvisie 2022.

Terug naar navigatie - Thema III: Sociaal domein - WMO - Wat willen we bereiken? (doelstellingen) - III.f. Een inclusieve, krachtige wijk in het Franse Gat, zoals staat omschreven in de gebiedsvisie 2022.

Thema IV: Sociaal domein - Jeugd

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema IV: Sociaal domein - Jeugd - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema IV: Sociaal domein - Jeugd - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Thema V: Onderwijs en ontwikkeling

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema V: Onderwijs en ontwikkeling - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Terug naar navigatie - Thema V: Onderwijs en ontwikkeling - Wat willen we bereiken? (doelstellingen)

Financiële ontwikkelingen Sociale leefomgeving

Terug naar navigatie - Programma 3: Sociale leefomgeving - Financiële ontwikkelingen Sociale leefomgeving
Bedragen x €1.000
Feiten en ontwikkelingen Raming 2026 Raming 2027 Raming 2028 Raming 2029
Lasten
4.3A - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken -133 0 0 0
6.1H - Samenkracht en Burgerparticipatie -1.000 0 0 0
6.22A - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 35 0 0 0
6.752 - Jeugdhulp ambulant regionaal 2.141 0 0 0
6.753 - Jeugdhulp ambulant landelijk 69 0 0 0
6.762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal 992 0 0 0
6.763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk 116 0 0 0
6.792 - PGB Jeugd 104 0 0 0
6.821 - Jeugdbescherming 119 0 0 0
6.822 - Jeugdreclassering 19 0 0 0
Totaal Lasten 2.462 0 0 0
Baten
6.5B - Arbeidsparticipatie 38 0 0 0
Totaal Baten 38 0 0 0
Saldo van baten en lasten -2.424 0 0 0
Stortingen
0.10C - Mutaties reserves Sociale Leefomgeving 1.000 0 0 0
Totaal Stortingen 1.000 0 0 0
Saldo mutaties reserves -1.000 0 0 0

Toelichtingen financiële ontwikkelingen

Terug naar navigatie - Programma 3: Sociale leefomgeving - Toelichtingen financiële ontwikkelingen

Lasten

4.3A - Onderwijsbeleid en leerlingzaken ( voordeel € 133.000)
Vervoer leerlingen (voordeel € 200.000)
De kosten voor het leerlingenvervoer vallen naar verwachting € 200.000 lager uit dan begroot. De belangrijkste verklaring hiervoor is de actieve inzet op het zelfstandig(er) reizen van leerlingen, in combinatie met een zorgvuldige beoordeling van aanvragen. Hierdoor maken minder leerlingen gebruik van het leerlingenvervoer en worden minder vergoedingen toegekend.

Daarnaast dragen passend onderwijs dichter bij huis en de gewijzigde verordening, waaronder de afstandsgrens van 6 kilometer, bij aan een lagere vervoersbehoefte. Ook de landelijke ontwikkeling naar inclusiever onderwijs kan op termijn leiden tot een verdere afname van het leerlingenvervoer.

Algemeen onderwijsbeleid (nadeel € 67.000)
De centrumgemeente Ede heeft voorgesteld om de kosten van langdurig ziekteverzuim binnen het Doorstroompunt over de jaren 2024 en 2025 regionaal te verdelen. Voor Veenendaal gaat het om een incidentele bijdrage van € 67.000.

De kosten hebben betrekking op medewerkers die regionaal werkzaam zijn voor alle deelnemende gemeenten. Op grond van de rijksregels kunnen de loonkosten tijdens ziekte echter niet ten laste worden gebracht van de specifieke uitkering. Voor de betreffende periode zijn vooraf geen afspraken gemaakt over de verdeling van deze kosten.

Gelet op het gezamenlijke belang van de regionale uitvoering en de continuïteit van het Doorstroompunt wordt voorgesteld om eenmalig bij te dragen aan deze kosten. Daarbij wordt expliciet vastgelegd dat sprake is van een incidentele en pragmatische oplossing, waaraan voor toekomstige jaren geen rechten kunnen worden ontleend.

In de samenwerkingsovereenkomst voor de periode 2026–2029 worden nadere afspraken opgenomen over de verdeling van risico’s en financiële verantwoordelijkheden.

6.1H - Samenkracht en Burgerparticipatie (neutraal € 1.000.000)
Dit betreft een storting in de bestemmingsreserve ontheemden ten behoeve van het dekken van de risico’s die zich in de aankomende jaren kunnen voordoen, denk hierbij aan het teruglopen van dekking vanuit het Rijk maar gelijkblijvende kosten en verplichtingen.

6.22A - Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd - 6.75 Jeugdhulp - 6.82 Jeugdbescherming/reclassering (nadeel € 3.491.000)

In de Programmabegroting 2026-2029 was reeds rekening gehouden met het risico dat het beschikbare budget voor de tweedelijns jeugdzorg in 2026 niet toereikend zou zijn. Hiervoor was een risicobedrag van € 7,5 miljoen opgenomen.

Bij de 1e bestuursrapportage was nog geen actuele prognose van de regio JeugdFV beschikbaar. Op basis van de eindstand 2025, de OVA-index en een aanname voor autonome groei werd toen een verwacht tekort van circa € 6,3 miljoen berekend. Omdat op dat moment nog onvoldoende zicht bestond op de ontwikkeling gedurende het gehele jaar, is bij de 1e bestuursrapportage € 3,2 miljoen bijgeraamd (eerste helft van het jaar). Daarbij is aangekondigd het financiële beeld bij de 2e bestuursrapportage te actualiseren op basis van de eerste voortgangsrapportage van de regio.

Deze regionale prognose is inmiddels beschikbaar. De regio verwacht voor Veenendaal in 2026 uitgaven van € 38,463 miljoen. Het beschikbare gemeentelijke budget bedraagt, na verwerking van onder andere de 1e bestuursrapportage en de meicirculaire 2026, € 34,972 miljoen. Om het budget in overeenstemming te brengen met de actuele prognose wordt daarom aanvullend € 3,491 miljoen bijgeraamd. Daarmee bedraagt de totale bijraming via de 1e en 2e bestuursrapportage in 2026 circa € 6,7 miljoen. Dit sluit aan bij het financiële risico dat eerder voor 2026 werd voorzien.

Ten opzichte van de eindstand 2025 (34,9 miljoen) nemen de geprognosticeerde uitgaven 2026 aan tweedelijns jeugdzorg met circa € 3,5 miljoen toe. Opvallend is dat deze kostenstijging plaatsvindt terwijl het totale aantal jeugdigen in jeugdhulp afneemt. De hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door de indexatie van 5,1% en een toename van de intensiteit en kosten van de ingezette jeugdhulp. De grootste kostenstijgingen doen zich voor binnen de ambulante jeugdhulp en het verblijf, waarbij met name behandeling en residentiële jeugdhulp toenemen. Bij het onderdeel veiligheid is momenteel een daling zichtbaar.

De maatregelen die worden ontwikkeld om de groei van de jeugdzorguitgaven te beperken, hebben naar verwachting in 2026 nog geen substantieel financieel effect.

6.792 PGB Jeugd (nadeel € 104.000)

Voor 2026 is op basis van de actuele gegevens een bedrag van € 509.000 aan jeugd-PGB’s toegekend. In de begroting is hiervoor € 405.232 beschikbaar. Het verschil van afgerond € 104.000 wordt in deze bestuursrapportage bijgeraamd.

De hogere uitgaven worden vooral veroorzaakt door structureel hogere PGB-tarieven en werkgeverslasten, wijzigingen in het gemeentelijke beleid en enkele jeugdigen met een zeer intensieve en langdurige zorgvraag. Sinds 2024 zijn de PGB-tarieven gebaseerd op de cao VVT in plaats van het wettelijk minimumloon. Daarnaast leidt de per 1 januari 2026 ingevoerde Regeling dienstverlening aan huis tot hogere kosten per PGB. Ook is het eerdere uitgangspunt dat zorg in natura voorliggend is op een PGB komen te vervallen.

Verder is sprake van enkele jeugdigen met een zeer hoge zorgvraag die naar verwachting op termijn doorstromen naar de Wet langdurige zorg (Wlz). Tot die tijd drukken deze kosten op het budget voor PGB Jeugd.

Medio september wordt de eerste prognose van de SVB voor 2026 verwacht. Op basis daarvan wordt de raming opnieuw geactualiseerd. Een eventuele verdere afwijking wordt betrokken bij de decemberwijziging 2026.

 

Baten

6.5B - Arbeidsparticipatie (voordeel € 38.000)
Gemeente Veenendaal heeft deelgenomen aan de Lerende Praktijk Simpel Switchen van Movisie. Voor de hiervoor ingezette ambtelijke capaciteit ontvangt de gemeente in 2026 een vergoeding. Deze vergoeding was niet in de begroting opgenomen en leidt tot een incidenteel voordeel van € 38.000.

 

Reservemutatie 

Storting
Reserve ontheemden € 1.000.000
zie toelichting taakveld 6.1H - Samenkracht en Burgerparticipatie.

Risico's / ontwikkelingen Sociale Leefomgeving

Terug naar navigatie - Programma 3: Sociale leefomgeving - Risico's / ontwikkelingen Sociale Leefomgeving

Wmo
Aanbieder HBH geeft aan dat het huidige tarief als opdrachtnemer niet langer toereikend is. Vraag is om een (vereenvoudigd) kostprijsonderzoek of andere vorm van tariefherijking uit te voeren. De kans is aanwezig dat na kostprijsonderzoek het huidige tarief zal stijgen.

AZWA
Sinds de eerste bestuursrapportage is meer duidelijkheid ontstaan over de financiering van de basisfunctionaliteiten binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het Rijk heeft de Regeling specifieke uitkering AZWA gepubliceerd, waarmee voor de periode 2027–2029 middelen beschikbaar zijn gesteld aan gemeenten en regio's. Momenteel wordt samen met de regiogemeenten gewerkt aan de regionale werkagenda, waarin afspraken worden gemaakt over de inzet van deze middelen en de verdere doorontwikkeling van de huidige ketenaanpakken. Gedurende de implementatie en uitvoering zal blijken of de beschikbare middelen toereikend zijn om alle gewenste basisfunctionaliteiten structureel te realiseren. Daarnaast vraagt implementatie extra capaciteit bij gemeenten, GGD en zorg- en welzijnsorganisaties. Personeelstekorten kunnen de uitvoering vertragen.

Jeugd
Risico
Omdat de landelijke wetgeving onvoldoende normeert en gemeenten bij wet hierin een beperkte invloed hebben, is het risico dat er veel inspanningen worden geleverd, waarbij de financiële kosten voor Veenendaal opnieuw hoger worden dan in 2025. Deze stijging wordt voornamelijk bepaald door loon- en prijsindexaties van aanbieders en nauwelijks door de toename van het aantal cliënten in het stelsel. Dit risico is ook genoemd in de eerste bestuursrapportage en blijft onverminderd groot.

Invulling taakstelling
Voor de invulling van de taakstelling wordt, naast de eerder ingezette maatregelen, binnen het programma Grenzen aan onze Jeugdzorg momenteel gewerkt aan de nadere uitwerking door middel van een aantal projecten en maatregelen. De Raad wordt hierover via een raadsinformatiebrief in het derde kwartaal 2026 geïnformeerd. Zoals eerder is gecommuniceerd bij de programmabegroting 2026-2029, is de verwachting dat de besparingseffecten hiervan op zijn vroegst vanaf 2027 zichtbaar worden. De mate waarin deze besparingseffecten gerealiseerd kunnen worden, zijn ook sterk afhankelijk van invloeden buiten de gemeente Veenendaal. Op basis van de huidige uitwerking is inmiddels duidelijk dat deze projecten en maatregelen naar verwachting niet voldoende zijn om het volledige verschil tussen het begrote kader en de verwachte werkelijke uitgaven te overbruggen. Dit vraagt de komende periode met name een versteviging van de executiekracht in het programma alsook om aanvullende aandacht voor de resterende opgave. 

Residentieel verblijf aan de Ghandistraat
De zorgaanbieder Pactum die het verblijf aan de Ghandistraat levert als alternatief voor gesloten jeugdzorg heeft de gemeentes in de regio JeugdFV geïnformeerd dat de doelgroep zwaarder is dan verwacht en dat er extra personeel zal moeten worden ingezet. 

Onderwijs
Samen met het onderwijs zetten we zowel regionaal als lokaal in het op het vergroten van de schoolaanwezigheid van kinderen.
Daarnaast ligt er vanaf april 2026 een uitspraak van de Hoge Raad over de toepassing van de vrijstelling artikel 5 sub b van de leerplichtwet. De kern van de uitspraak is dat er in principe geen (nieuwe) vrijstellingen ontstaan van rechtswege als er openbaar onderwijs aanwezig is in de woongemeente. Openbare scholen zijn toegankelijk en neutraal voor alle kinderen. Concreet betekent dit dat er geen nieuwe vrijstellingen ontstaan en verlopen vrijstellingen krijgen een overgangsjaar om tot een schoolinschrijving te komen per augustus 2027. Vanuit leerplicht zal na de zomer met ouders het gesprek worden gevoerd over instroom in het onderwijs. Dit wordt in samenspraak met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en met de scholen opgepakt. 

Jeugd en onderwijs
In het kader van het raadsbesluit Grenzen aan onze Jeugdzorg van oktober 2025 werken onderwijsinstellingen, het CJG, leerplicht en de gemeente intensiever samen. Deze versterkte samenwerking geeft steeds beter zicht op bestaande knelpunten. Een belangrijk signaal is dat een groep jonge kinderen niet kan instromen in het speciaal basisonderwijs en daardoor ondersteuning ontvangt via jeugdzorgaanbieders. Deze situatie is onwenselijk, omdat dit leidt tot onnodig leed bij deze jonge kinderen en hun gezinnen, tot onnodig gebruik van jeugdzorg en tot langere wachtlijsten bij jeugdzorgaanbieders.

Het CJG brengt deze situaties samen met de betreffende zorgaanbieders in kaart en schaalt, conform de prestatieafspraken, op naar de betrokken scholen, leerplicht en de gemeente. Hiermee willen wij eraan bijdragen dat deze kinderen zo snel mogelijk op een passende onderwijsplek terechtkomen.

Sport
Op 2 juli 2026 heeft de raad een motie Vreemd aangenomen over het aanleveren van een voorstel, waarin verschillende scenario's met risico's inzake borgstellingen en subsidies kleedaccommodaties/vastgoed sportverenigingen worden voorgelegd. Inmiddels is een integrale uitwerking in gang gezet. 

Theater
Op dit moment worden voorbereidingen getroffen om een tijdelijk theater te realiseren voor de periode waarin het nieuwe theater gebouwd wordt. Vanuit de RegioDeal Foodvalley zijn middelen aangevraagd om deze kosten te dekken. Inmiddels is bekend dat deze middelen zijn toegekend.

Jongerenwerk
De maatschappelijke opgave voor het jongerenwerk groeit. Vanuit de lokale uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd wordt ingezet op het versterken van de pedagogische basis, preventie en vroegsignalering. Tegelijkertijd is de beschikbare capaciteit voor het jongerenwerk afgenomen, terwijl de behoefte aan zichtbaarheid en aanwezigheid in de wijken toeneemt. Daarom wordt een analyse uitgevoerd naar de inrichting van het jongerenwerk in Veenendaal, de rol van de verschillende aanbieders en de aansluiting op de maatschappelijke opgave.